Τα θετικά της θρησκευτικής πίστης
Με αφορμή τον εορτασμό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου που πραγματοποιήθηκε πριν από μερικές ημέρες, με ευλάβεια, κατάνυξη και πνευματικότητα, από τη μία άκρη της χώρας μέχρι την άλλη, σκέφτηκα να αναλύσω το συγκεκριμένο θέμα.
Ως θρησκεία, ορίζεται, ο σεβασμός, ο ιερός φόβος και η αφοσίωση του ανθρώπου προς ένα υπέρτατο ον.
H θρησκεία σχετίζεται περισσότερο με πολιτισμικά και κοινωνικά πρότυπα και αφορά σε κανόνες και κατευθυντήριες οδηγίες συμπεριφοράς.
Αποτελεί ένα σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας, αφού επηρεάζει και διαμορφώνει την ατομική και κοινωνική συμπεριφορά, όπως και τον τρόπο ζωήςτων ανθρώπων, δίνει δε νόημα στη ζωή εκείνων που εμπλέκονται σε αυτή.
Σύνδεση μεταξύ θρησκείας και υγείας
Η θρησκεία, η ιατρική και η υγειονομική περίθαλψη έχουν συσχετιστεί από την αρχή της καταγεγραμμένης ιστορίας. Τα πρώτα νοσοκομεία στη Δύση που αφορούσαν τη φροντίδα των ασθενών χτίστηκαν από θρησκευτικές οργανώσεις και στελέχη με θρησκευτικές εντολές. Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα και μέχρι τη Γαλλική Επανάσταση, οι γιατροί ήταν συχνά κληρικοί ενώ στις αμερικανικές αποικίες πολλοί από τους κληρικούς ήταν επίσης γιατροί. Η φροντίδα για εκείνους με προβλήματα ψυχικής υγείας στη Δύση είχε επίσης τις ρίζες της μέσα στα μοναστήρια και τις θρησκευτικές κοινότητες.
Αρκετές δημοσιεύσεις, έχουν υποστηρίξει σημαντική βελτίωση σε ψυχικά και σωματικά νοσήματα, σε συνάρτηση με τη θρησκεία.
Σχεδόν 30 Αμερικάνικες ιατρικές σχολές περιλαμβάνουν στα προγράμματα σπουδών τους τη θρησκευτικότητα. Τόσο η ψυχιατρική όσο και ο κλάδος της γεροντολογίας αναγνωρίζουν ότι η τρίτη ηλικία κλίνει περισσότερο στο να δέχεται ψυχολογική βοήθεια από κληρικούς και η εκκλησία καλείται να παίξει ιδιαίτερο υποστηρικτικό ρόλο για αυτές τις ηλικιακές ομάδες.
Τις τελευταίες δεκαετίες, αξιοποιείται από τους γιατρούς, ψυχιάτρους και ψυχολόγους, το θρησκευτικό συναίσθημα ώστε να βοηθηθούν οι ασθενείς τους, ιδιαίτερα εκείνοι που πάσχουν από σοβαρές ασθένειες. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η πίστη στον Θεό αποτελεί το πιο αποτελεσματικό αντίδοτο για την θνητότητα και την φθαρτότητα που έχει κληρονομήσει ο άνθρωπος και μπορεί να λειτουργήσει ως ελπίδα απέναντι στον θάνατο που πλησιάζει.
Στα κέντρα ανακουφιστικής φροντίδας που μεριμνούν για τη βελτίωση
της ποιότητας της ζωής των ασθενών, με απειλητικό για τη ζωή τους νόσημα, και των οικογενειών τους, συχνά περιλαμβάνεται στη θεραπευτική ομάδα ιερέας που παρέχει φροντίδα για τις πνευματικές ανάγκες των ωφελούμενων.
Οι Χάρολντ Τζ. Κένιγκ και Χάρβεϊ Τζ. Κοέν, καθηγητές Ιατρικής, και οι δύο στο Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Duke των ΗΠΑ, υποστηρίζουν ότι η θρησκευτική εμπλοκή και η πίστη μπορούν να επηρεάσουν ορισμένους νευρικούς, ενδοκρινικούς και ανοσοποιητικούς μηχανισμούς και ότι αυτοί οι μηχανισμοί, με τη σειρά τους, επηρεάζουν θετικά μια μεγάλη ποικιλία αποτελεσμάτων για την υγεία, όπως η ευαισθησία στον καρκίνο και η ανάρρωση μετά από χειρουργική επέμβαση.
Οι γιατροί Χάρολντ Κένιγκ , Ντάνα Κινγκ και Βέρνα Μπ. Κάρσον, έγραψαν το βιβλίο με τίτλο: Το Εγχειρίδιο Θρησκείας και Υγείας. Στο συγκεκριμένο βιβλίο, καταγράφονται και συγκεντρώνονται οι έρευνες που είχαν πραγματοποιηθεί μέχρι το 2012 που εκδόθηκε το βιβλίο, και αναπτύσσεται ένα μοντέλο που εξηγεί πώς η θρησκευτική εμπλοκή μπορεί να επηρεάσει τη σωματική υγεία μέσω των μηχανισμών νου-σώματος.
Οι έρευνες αναδεικνύουν πως η πίστη μπορεί να ενισχύσει την ανθεκτικότητα του ατόμου απέναντι στη ζωή, και πως οι άνθρωποι που αισθάνονται συνδεδεμένοι με έναν υψηλότερο σκοπό είναι πιο ικανοί να αντιμετωπίσουν το στρες και την κατάθλιψη, ενώ παράλληλα ενδέχεται να έχουν βελτίωση της υγείας και μείωση της πιθανότητας εκδήλωσης καρδιαγγειακών παθήσεων.
Οι τροφικές απαγορεύσεις των τριών μεγάλων μονοθεϊστικών θρησκειών, βοηθούν στην εγκράτεια, τη διατήρηση της ταυτότητας, της οικολογίας, της οικονομίας και υγιεινής, ειδικά σε ό,τι αφορά τη νηστεία και την απαγόρευση κατανάλωσης αίματος, ψοφιμιών και χοιρινού κρέατος. Σε πολλά χωρία της Αγίας Γραφής αναφέρονται οι ευεργετικές επιδράσεις της νηστείας, της εγκράτειας, της αποφυγής του αλκοόλ, καθώς και άλλων διεργετικών και τοξικών ουσιών όπως είναι η καφεΐνη και ο καπνός.
Προσφορά στους ηλικιωμένους
Η συμμετοχή των ηλικιωμένων στην εκκλησιαστική ζωή, μέσα από τις ακολουθίες, την προσευχή και τη συμμετοχή στις δραστηριότητές της,
προσφέρει στον ηλικιωμένο ψυχοσωματική θεραπεία. Η χαρά, η αγάπη, η ειρήνη αντικαθιστούν την απαισιοδοξία, την αγωνία και τις αρνητικές σκέψεις.
Η κοινωνική διάσταση της εκκλησιαστικής ζωής δίνει τη δυνατότητα ενσωμάτωσης των ηλικιωμένων στο κοινωνικό σύνολο, τη συμμετοχή τους σε συλλογικές δραστηριότητες και την αλληλεπίδραση και επικοινωνία με άλλους, όλα αυτά δρουνπροστατευτικά για τη μοναξιά, την κατάθλιψη, την άνοια, τη νοητική διαταραχή και άλλα προβλήματα που συναντώνται στην τρίτη ηλικία. Μια έρευνα που διεξήχθη στην Αμερική επιβεβαιώνει όλα τα παραπάνω, διαπιστώνοντας ότι οι συμμετέχοντες που είχαν ενεργό λατρευτική ζωή είχαν ένα πολύ πιο αργό ποσοστό νοητικής απώλειας από αυτούς που δεν είχαν.
Σχέση γονέων-παιδιών
Τόσο η Παλαιά Διαθήκη όσο και η Καινή είναι γεμάτες παραδείγματα που προτρέπουν τα παιδιά να φροντίζουν και να περιθάλπουν τους ηλικιωμένους γονείς, να τους ανέχονται και να τους συγχωρούν. Μέσα από την χριστιανική πίστη και εκκλησιαστική ζωή προάγεται η κατανόηση, η αποδοχή και η αλληλοβοήθεια μεταξύ γονέων και παιδιών αλλά και κάθε νεότερου με τους μεγαλύτερούς του.
Συμπέρασμα
Κάποιοι ασθενείς, ωστόσο, μπορεί να αισθάνονται συγκρουόμενοι για το αν τιμωρούνται ή όχι από τον Θεό και αμφισβητούν τη θρησκευτική τους πρακτική όταν οι προσευχές τους παραμένουν αναπάντητες.
Επίσης, η πίστη πως ο,τιδήποτε συμβαίνει στη ζωή μας «είναι θέλημα Θεού» δεν έχει πάντοτε θετικά αποτελέσματα στη θεραπευτική διαδικασία. Τότε το άτομο γίνεται παθητικό, είτε επειδή αφήνεται στις ενέργειες του Θεού, είτε επειδή πιστεύει ότι η μοίρα του είναι προδιαγεγραμμένη και μόνο αν ο Θεός το θελήσει, μπορεί να αλλάξει. Η πίστη δεν είναι πανάκεια, που αρκεί για να λύσει όλα τα προβλήματα. Οι επιστήμονες παραμένουν επιφυλακτικοί και η επιστήμη απαιτεί περισσότερα και μετρήσιμα δεδομένα.
Η μεν επιστήμη προσφέρει συγκεκριμένες μεθόδους μέτρησης και αποτελέσματα, ενώ η πίστη προσφέρει νόημα, ελπίδα, ψυχολογική ανακούφιση και ένα αίσθημα προστασίας. Χρειαζόμαστε και τιςδύο, οπότε, ας βρούμε την ισορροπία, συνδυάζοντας και αξιοποιώντας την επιστημονική σκέψη και γνώση με την πνευματική αναζήτηση.
Μαρία Αμαλία Ιωαν. Ζαχαρή, Βιολόγος, M.Sc. στις επιστήμες της αγωγής.
Βιβλιογραφικές αναφορές
Λαζάρου, Ε. (2019). Άνοια και θρησκευτικότητα. Κοινωνικές και ηθικές διαστάσεις [Διπλωματική εργασία, Α.Π.Θ.].
Ματάλα, Λ. Α. (2008). «Διαιτητικοί κανόνες στις μεγάλες θρησκείες», Πρακτικά 3ου Σεμιναρίου Οικιακής Οικονομίας και Οικολογίας ‘Διατροφή:Υγεία και Πολιτισμός’, Αθήνα, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, 27/11/2008, σελ. 12-13.
Παπαφιλιππόπουλος, Ι. (χ.χ.). Υγεία και θρησκευτική πίστη. Αθήνα: Εκκλησία της Ελλάδος.
Κένιγκ Τζ. Χάρολντ και Κοέν Τζ. Χάρβεϊ (χ.χ.). Η σύνδεση μεταξύ θρησκείας και υγείας. ΗΠΑ.
Κένιγκ, Χ. Κινγκ, Ν. και Κάρσον, Β. (2012).Εγχειρίδιο Θρησκείας και Υγείας. 2η έκδοση, ΗΠΑ
Ads
