Τρία χρόνια μετά τον Daniel: Όταν ένας παπάς μπήκε στα νερά και ο οργανωμένος Δήμος απουσίαζε
Screenshot
Ένας ιερέας, ένας πρόεδρος, ψαράδες και εθελοντές μπήκαν στα νερά για να σώσουν ανθρώπους – Ο «ΔΑΡΔΑΝΟΣ 2» δεν ήρθε ποτέ προς ψήφιση – Η βοήθεια, οι προεκλογικές υποσχέσεις για σπίτια και τα ερωτήματα που παραμένουν για αναχώματα, ποτάμια και χειμάρρους
Τρία χρόνια πέρασαν από τον Daniel.
Τρία χρόνια από τη νύχτα που χωριά του Δήμου Φαρκαδόνας βρέθηκαν κάτω από το νερό, άνθρωποι εγκλωβίστηκαν, σπίτια καταστράφηκαν και οικογένειες έχασαν μέσα σε λίγες ώρες όσα έχτιζαν μια ζωή.
Υπάρχουν όμως εικόνες που δεν ξεχνιούνται.
Και μία από αυτές είναι η εικόνα ενός ιερέα μέσα στα νερά.
Όχι σε σύσκεψη.
Όχι μπροστά σε μικρόφωνα.
Μέσα στο νερό, να βοηθά στη διάσωση ανθρώπων.
Δίπλα του ένας πρόεδρος κοινότητας, ψαράδες, εθελοντές και κάτοικοι.
Άνθρωποι που δεν είχαν θεσμική ευθύνη για την Πολιτική Προστασία, αλλά εκείνη την ώρα έκαναν αυτό που τους υπαγόρευε η συνείδησή τους.
Έμπαιναν στα νερά.
Έψαχναν εγκλωβισμένους.
Έβαζαν ανθρώπους στις βάρκες.
Έσωζαν ζωές.
Και απέναντι σε αυτή την εικόνα υπάρχει ένα ερώτημα που τρία χρόνια μετά δεν μπορεί πλέον να κρυφτεί:
Πού ήταν ο οργανωμένος μηχανισμός του Δήμου;
Δεν υποστηρίζει κανείς ότι ένας Δήμος μπορούσε να σταματήσει τον Daniel.
Αλλά άλλο πράγμα να μην μπορείς να σταματήσεις μια θεομηνία και άλλο να σε βρίσκει χωρίς οργανωμένο και εφαρμοσμένο σχέδιο για την ώρα της καταστροφής.
Γιατί εκείνες τις δραματικές ώρες αυτό που είδαμε στην πράξη ήταν αυτοσχεδιασμός.
Ο παπάς έτρεχε.
Ο πρόεδρος έτρεχε.
Οι ψαράδες έβαζαν τις βάρκες τους.
Οι εθελοντές βοηθούσαν.
Οι κάτοικοι έσωζαν ο ένας τον άλλον.
Το φιλότιμο κάλυπτε το κενό της οργάνωσης.
Και όσο περισσότερο τιμούμε αυτούς τους ανθρώπους για όσα έκαναν, τόσο περισσότερο οφείλουμε να ρωτάμε γιατί χρειάστηκε να τα κάνουν.
Ο ιερέας δεν ήταν υπεύθυνος Πολιτικής Προστασίας.
Ο ψαράς δεν ήταν υπηρεσία διάσωσης.
Ο εθελοντής δεν ήταν δημοτικός μηχανισμός.
Κι όμως αυτοί ήταν εκεί.
Ο «ΔΑΡΔΑΝΟΣ 2» δεν είχε έρθει καν προς ψήφιση
Και εδώ βρίσκεται ένα από τα σοβαρότερα ζητήματα.
Ο «ΔΑΡΔΑΝΟΣ 2», η δεύτερη έκδοση του Γενικού Σχεδίου αντιμετώπισης πλημμυρικών φαινομένων, είχε εκδοθεί ήδη από το 2022.
Οι Δήμοι όφειλαν να προχωρήσουν στον δικό τους σχεδιασμό και στην απαιτούμενη προετοιμασία.
Στον Δήμο Φαρκαδόνας, όμως, δεν μιλάμε απλώς για ένα σχέδιο που δεν επικαιροποιήθηκε.
Δεν είχε έρθει καν προς ψήφιση πριν από τον Daniel.
Και το ακόμη πιο ανησυχητικό:
Τρία χρόνια μετά την καταστροφή, δεν έχει έρθει προς ψήφιση ούτε σήμερα.
Άρα το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο τι συνέβη το 2023.
Το ερώτημα είναι:
Τι μάθαμε από το 2023;
Τους έβγαζαν μούσκεμα από τις βάρκες. Και μετά;
Υπάρχει μία ακόμη εικόνα που δεν πρέπει να ξεχάσουμε.
Άνθρωποι κατέβαιναν από τις βάρκες μούσκεμα, φοβισμένοι και εξαντλημένοι.
Είχαν μόλις εγκαταλείψει το πλημμυρισμένο σπίτι τους.
Και μετά;
Πού πήγαιναν;
Ποιος τους περίμενε;
Πού ήταν ο οργανωμένος χώρος υποδοχής;
Πού θα κοιμόταν μια οικογένεια;
Πού θα πήγαινε ένας ηλικιωμένος;
Τι θα γινόταν με έναν άνθρωπο με αναπηρία ή κάποιον που χρειαζόταν φάρμακα;
Ποιος κατέγραφε τους διασωθέντες;
Ποιος ενημέρωνε τους συγγενείς;
Ποιος αναλάμβανε τη μεταφορά και την προσωρινή φιλοξενία;
Η διάσωση δεν τελειώνει όταν ένας άνθρωπος κατεβαίνει από τη βάρκα.
Εκεί αρχίζει η επόμενη φάση της Πολιτικής Προστασίας.
Και εκεί φάνηκε πόσο οδυνηρή μπορεί να γίνει η απουσία οργανωμένου σχεδίου.
Η Ελλάδα έστειλε βοήθεια – αλλά η βοήθεια δεν είναι προεκλογικό υλικό
Τις ημέρες που ακολούθησαν, η αλληλεγγύη από ολόκληρη τη χώρα ήταν συγκλονιστική.
Φορτηγά και αυτοκίνητα έφταναν από διάφορες περιοχές της Ελλάδας με νερά, τρόφιμα, ρούχα, καθαριστικά, είδη πρώτης ανάγκης και κάθε είδους βοήθεια.
Άνθρωποι που δεν γνώριζαν καν τη Φαρκαδόνα έστελναν από το υστέρημά τους.
Αυτή ήταν η Ελλάδα της αλληλεγγύης.
Από την άλλη, όμως, υπήρξαν περιπτώσεις προχειρότητας στη διαχείριση αυτής της τεράστιας προσφοράς και δημιουργήθηκε έντονα η εικόνα ότι μέρος της βοήθειας αξιοποιήθηκε επικοινωνιακά σε μια περίοδο λίγων εβδομάδων πριν από τις αυτοδιοικητικές εκλογές.
Και αυτό πρέπει να ειπωθεί καθαρά:
Η σακούλα με τρόφιμα του πλημμυροπαθή δεν είναι προεκλογικό φυλλάδιο.
Η βοήθεια δεν έχει παράταξη.
Δεν έχει υποψήφιο.
Δεν έχει ψηφοδέλτιο.
Ανήκει στον άνθρωπο που εκείνη τη στιγμή δεν είχε ούτε νερό να πιει.
Και η εταιρεία που θα έφτιαχνε τα κατεστραμμένα σπίτια;
Θυμόμαστε επίσης τις μεγάλες υποσχέσεις εκείνων των ημερών.
Ανάμεσά τους και την περίπτωση εταιρείας που παρουσιαζόταν δήθεν με την προοπτική να συμβάλει στην αποκατάσταση κατοικιών που είχαν καταστραφεί από την πλημμύρα.
Για ανθρώπους που είχαν μόλις δει το σπίτι τους να καταστρέφεται, μια τέτοια προοπτική δεν ήταν μια απλή ανακοίνωση.
Ήταν ελπίδα.
Όμως μετά τις εκλογές, η μεγάλη αυτή προσδοκία δεν μετατράπηκε σε αυτό που περίμεναν οι πληγέντες.
Και τελικά η υπόθεση ξεφούσκωσε.
Αυτό είναι ίσως από τα πιο σκληρά πράγματα που μπορεί να συμβούν μετά από μια καταστροφή.
Να έχει χάσει ένας άνθρωπος το σπίτι του και, πάνω στην απόγνωσή του, να του δημιουργείται μια προσδοκία που τελικά δεν πραγματοποιείται.
Πάνω στα χαλάσματα ενός σπιτιού δεν χτίζεις πολιτική εικόνα. Χτίζεις ξανά το σπίτι.
Και αν δεν μπορείς να το κάνεις, δεν δημιουργείς ψεύτικες προσδοκίες.
Τρία χρόνια μετά, ας κοιτάξουμε τα αναχώματα
Δεν αρκεί όμως να μιλάμε συνέχεια για το 2023.
Ας κοιτάξουμε το σήμερα.
Μετά τον Daniel, τι έγινε στα αναχώματα της περιοχής;
Ποια αποκαταστάθηκαν;
Ποια ενισχύθηκαν;
Ποια ευάλωτα σημεία διορθώθηκαν;
Έγιναν οι απαραίτητες παρεμβάσεις ώστε να μην ξαναδούμε τα ίδια;
Γιατί μετά από μια τέτοια καταστροφή δεν αρκεί να επισκευάσεις ό,τι έσπασε.
Πρέπει να προετοιμαστείς για αυτό που μπορεί να ξανάρθει.
Και τα ποτάμια και οι χείμαρροι;
Το ίδιο ισχύει για τα ποτάμια και τους χειμάρρους της περιοχής μας.
Τρία χρόνια μετά πρέπει να μπορούμε να απαντήσουμε:
Έχουν καθαριστεί πραγματικά και επαρκώς;
Γιατί σήμερα βλέπουμε μέσα σε κοίτες φερτά υλικά, πυκνή βλάστηση και ακόμη και δέντρα που φτάνουν σε ύψος πολλών μέτρων.
Αυτές οι εικόνες δεν μπορεί να μας αφήνουν αδιάφορους.
Δεν χρειάζεται να περιμένουμε το επόμενο έκτακτο δελτίο καιρού για να θυμηθούμε τα ποτάμια.
Η πρόληψη γίνεται πριν από την καταιγίδα.
Μετά λέγεται απολογισμός.
Οι συσκέψεις και οι φωτογραφίες δεν σταματούν το νερό
Πολιτική Προστασία δεν είναι μια φωτογραφία γύρω από ένα τραπέζι.
Δεν είναι ένα δελτίο Τύπου που αναφέρει ότι «ο μηχανισμός βρίσκεται σε ετοιμότητα».
Ετοιμότητα σημαίνει ότι πριν συμβεί το κακό γνωρίζεις:
Ποιος κάνει τι;
Πού βρίσκονται τα μηχανήματα;
Ποιος ειδοποιεί τους κατοίκους;
Πώς επικοινωνεί ο Δήμος με τους προέδρους;
Ποιοι δρόμοι πρέπει να παραμείνουν ανοιχτοί;
Πού συγκεντρώνονται οι πολίτες;
Πού μεταφέρονται;
Πού φιλοξενούνται;
Πώς απομακρύνεται ένας ηλικιωμένος που δεν μπορεί να περπατήσει;
Τι γίνεται με έναν άνθρωπο με αναπηρία ή κάποιον που χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή;
Αυτό είναι σχέδιο.
Όχι να ψάχνουμε τις απαντήσεις όταν το νερό έχει ήδη μπει στα σπίτια.
Τρία χρόνια μετά δεν υπάρχει το «δεν γνωρίζαμε»
Ο Daniel ήταν πρωτοφανής.
Κανείς δεν αμφισβητεί το μέγεθος του φαινομένου.
Αλλά ακριβώς γι’ αυτό υπάρχει η Πολιτική Προστασία.
Για τα δύσκολα. Όχι για τις ηλιόλουστες ημέρες.
Και σήμερα, τρία χρόνια μετά, τα ερωτήματα είναι συγκεκριμένα:
Πού βρίσκεται ο «ΔΑΡΔΑΝΟΣ 2» του Δήμου Φαρκαδόνας;
Γιατί δεν έχει έρθει προς ψήφιση;
Τι έγινε με τα αναχώματα;
Τι έγινε με τα ποτάμια και τους χειμάρρους;
Υπάρχουν οργανωμένοι χώροι υποδοχής πληγέντων;
Υπάρχει σχέδιο οργανωμένης απομάκρυνσης;
Υπάρχει ειδική πρόβλεψη για ηλικιωμένους, ΑμεΑ και ανθρώπους που χρειάζονται φάρμακα;
Γνωρίζει σήμερα ο καθένας τι πρέπει να κάνει αν ξαναχτυπήσει μια μεγάλη πλημμύρα;
Αυτές οι απαντήσεις δεν χρειάζονται αντιπολιτευτικές κορώνες.
Χρειάζονται έγγραφα, σχέδιο και έργα.
Ο παπάς έκανε αυτό που του επέβαλε η συνείδησή του. Ο Δήμος οφείλει να κάνει αυτό που του επιβάλλει η ευθύνη του.
Αυτό ίσως είναι και το μεγαλύτερο μάθημα εκείνης της νύχτας.
Ο παπάς δεν είχε θεσμική υποχρέωση να μπει στα νερά.
Ο ψαράς δεν ήταν διασώστης.
Ο κάτοικος δεν ήταν Πολιτική Προστασία.
Κι όμως μπήκαν.
Γιατί κάποιος έπρεπε να μπει.
Και γι’ αυτό η εικόνα τους δεν αποτελεί μόνο παράδειγμα ανθρωπιάς.
Αποτελεί και ένα σκληρό ερώτημα για την οργανωμένη διοίκηση:
Γιατί χρειάστηκε το φιλότιμο των πολιτών να καλύψει όσα έπρεπε να έχει προβλέψει η οργάνωση;
Το φιλότιμο σώζει.
Η αυτοθυσία σώζει.
Η αλληλεγγύη σώζει.
Αλλά δεν αποτελούν σχέδιο Πολιτικής Προστασίας.
Τρία χρόνια μετά τον Daniel, κανείς δεν δικαιούται πλέον να πει:
«Δεν γνωρίζαμε».
Τώρα γνωρίζουμε.
Και γι’ αυτό, αν αύριο ξαναβρεθούμε απροετοίμαστοι, η ευθύνη θα είναι ακόμη μεγαλύτερη.
Θοδωρής Λακιάρας
KriniLive
Ads
