Η Εισβολή των Bots: Όταν η μη-ανθρώπινη κίνηση ξεπερνά την ανθρώπινη και οι χρήστες απειλούνται να γίνουν μειοψηφία στον ψηφιακό κόσμο
Γράφει ο Μάριος Παπαευσταθίου
Καθηγητής Οικονομίας & Νέων Τεχνολογιών – Ειδικός σε θέματα Καινοτομίας, Τεχνητής Νοημοσύνης & Ψηφιακού Μετασχηματισμού
Η ψευδαίσθηση της ανθρώπινης κυριαρχίας στον ψηφιακό κόσμο καταρρέει
Το διαδίκτυο γεννήθηκε ως μια υπόσχεση ανθρώπινης σύνδεσης. Ένας παγκόσμιος χώρος όπου οι φωνές συναντιούνται, οι ιδέες ανταλλάσσονται και οι κοινωνίες διαμορφώνονται μέσα από διάλογο. Σήμερα, όμως, αυτή η εικόνα μοιάζει όλο και περισσότερο με ψευδαίσθηση.
Δεν είναι ότι οι άνθρωποι σταμάτησαν να μιλούν. Είναι ότι πλέον δεν είναι βέβαιο πως μιλούν… μεταξύ τους.
Η πραγματικότητα που αποτυπώνεται μέσα από σύγχρονες αναλύσεις για το διαδίκτυο είναι αποκαλυπτική: σχεδόν το μισό της συνολικής διαδικτυακής κίνησης δεν προέρχεται από ανθρώπους. Τα bots δεν αποτελούν πλέον το παρασκήνιο του ψηφιακού κόσμου – είναι το ίδιο το σκηνικό.
Δεν μιλάμε πια για απλά spam μηνύματα. Τα σύγχρονα αυτοματοποιημένα συστήματα συλλέγουν δεδομένα, αντιγράφουν περιεχόμενο, επηρεάζουν συζητήσεις και –κυρίως– μιμούνται ανθρώπινη συμπεριφορά με εντυπωσιακή ακρίβεια.
Υπάρχουν bots που «σαρώνουν» ιστοσελίδες, bots που εκπαιδεύουν μοντέλα τεχνολογίας, social bots που παριστάνουν χρήστες στα κοινωνικά δίκτυα, ακόμη και συστήματα που επιχειρούν οικονομικές επιθέσεις ή μαζικές αγορές προϊόντων.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι πλέον δεν ξεχωρίζουν εύκολα. Κάνουν scroll, κάνουν παύσεις, γράφουν με ανθρώπινο ρυθμό. Συμμετέχουν σε συζητήσεις. Δημιουργούν την ψευδαίσθηση παρουσίας.
Αυτό μετασχηματίζει ριζικά τον ψηφιακό χώρο. Ένα περιβάλλον που σχεδιάστηκε για ανθρώπινη επικοινωνία μετατρέπεται σταδιακά σε ένα οικοσύστημα όπου αλγόριθμοι αλληλεπιδρούν μεταξύ τους.
Σε πλατφόρμες όπως τα κοινωνικά δίκτυα, μεγάλο μέρος της «δημόσιας συζήτησης» δεν διεξάγεται πλέον αποκλειστικά μεταξύ ανθρώπων. Πίσω από σχόλια, likes, views και τάσεις, ενδέχεται να βρίσκονται αυτοματοποιημένα συστήματα.
Αυτό οδηγεί σε ένα κρίσιμο συμπέρασμα: η «κοινή γνώμη» που αντιλαμβανόμαστε μπορεί να μην είναι πάντα αυθεντική. Οι τάσεις μπορεί να είναι κατασκευασμένες. Η δημοφιλία ενδέχεται να είναι αποτέλεσμα αλγοριθμικής αλληλεπίδρασης.
Η ραγδαία ανάπτυξη της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης έχει επιταχύνει αυτή τη μετάβαση. Τα σύγχρονα bots δεν επαναλαμβάνουν απλώς πληροφορίες – παράγουν λόγο, επιχειρήματα και περιεχόμενο.
Σε αυτό το περιβάλλον, η διάκριση μεταξύ πραγματικού και συνθετικού γίνεται όλο και πιο δύσκολη. Και εκεί ακριβώς βρίσκεται ο μεγαλύτερος κίνδυνος: η απώλεια της εμπιστοσύνης.
Δεν είναι μόνο τα social media. Έχουν ήδη καταγραφεί περιπτώσεις όπου άνθρωποι εξαπατήθηκαν μέσω τεχνολογιών ψηφιακής προσομοίωσης, με φωνές και εικόνες που δεν ανήκαν σε πραγματικά πρόσωπα, αλλά σε τεχνητά δημιουργημένες αναπαραστάσεις.
Η ψηφιακή πραγματικότητα αποκτά πλέον τη δυνατότητα να κατασκευάζει «ανθρώπους» και να τους προσδίδει αξιοπιστία.
Το αποτέλεσμα είναι βαθύ και ουσιαστικό: η έννοια του δημόσιου διαλόγου τίθεται υπό αμφισβήτηση. Όταν δεν γνωρίζεις ποιος βρίσκεται απέναντί σου, η ίδια η βάση της επικοινωνίας κλονίζεται.
Το ερώτημα που αναδύεται είναι αναπόφευκτο:
Πόσο πραγματική είναι η ψηφιακή πραγματικότητα που βιώνουμε;
Πόσο αυθεντικές είναι οι απόψεις που θεωρούμε κυρίαρχες;
Πόσες από τις αλληλεπιδράσεις μας είναι με ανθρώπους – και πόσες με συστήματα που απλώς τους μιμούνται;
Ίσως το μεγαλύτερο στοίχημα της επόμενης δεκαετίας δεν είναι η εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά η ικανότητά μας να αναγνωρίζουμε την ανθρώπινη παρουσία μέσα στον ψηφιακό θόρυβο.
Να διακρίνουμε το αυθεντικό από το συνθετικό. Τον διάλογο από την προσομοίωση διαλόγου.
Γιατί αν το διαδίκτυο ήταν κάποτε μια πόλη γεμάτη ανθρώπους, σήμερα μοιάζει με μια πόλη γεμάτη φωνές.
Και δεν είμαστε πλέον βέβαιοι ποιες από αυτές ανήκουν σε ανθρώπους.
Ads
