«Πλάνο ασφαλείας»

Πριν από λίγες ημέρες, την 25η Νοεμβρίου, τιμήθηκε η Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών. Ο σκοπός αυτού του εορτασμού είναι να αναδειχθεί η ανάγκη για τερματισμό κάθε μορφής βίας που ασκείται σε γυναίκες και κορίτσια σε όλο τον κόσμο — σωματικής, ψυχολογικής, σεξουαλικής, οικονομικής ή λεκτικής. Είναι αφιερωμένη σε όλες τις γυναίκες που έχουν υποστεί βία, κακοποίηση ή ανισότητα. Είναι μια ημέρα υπενθύμισης αλλά και δράσης, για να πούμε όχι στη βία, όχι στη σιωπή.

Σε πολλές χώρες πραγματοποιούνται, κάθε φορά, από φορείς, οργανώσεις γυναικών και δήμους, δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, όπως πορείες, εκστρατείες, εκδηλώσεις και καμπάνιες στα ΜΜΕ.

Αυτή την ημέρα η σκέψη μου γυρίζει σε όλες εκείνες τις γυναίκες που έζησαν ή ζουν μέσα στον φόβο. Στις γυναίκες που δεν ακούστηκαν. Που νόμισαν πως ήταν μόνες, πως έφταιγαν ή πως δεν υπήρχε δρόμος διαφυγής.

Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι η έμφυλη βία αποτελεί ένα υπαρκτό και διαρκές κοινωνικό φαινόμενο στην Ελλάδα (ΚΕΘΙ, 2021).

Η χώρα μας, από το 2018, έχει κάνει νόμο του κράτους τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης. Πρόκειται για την 1η διεθνή συνθήκη που ορίζει και

κατονομάζει την έμφυλη βία και ανοίγει τον δρόμο για την ποινικοποίηση σχετικών πρακτικών που αποτελούν –δυστυχώς– καθημερινότητα πολλών γυναικών και κοριτσιών. Συνεχίζονται και πολλαπλασιάζονται καθημερινά τα περιστατικά γυναικοκτονίας και σεξουαλικής κακοποίησης. Στο πλαίσιο αυτής της σύμβασης επισημαίνεται ότι η βία κατά των γυναικών έχει τις ρίζες της στις άνισες σχέσεις ισχύος μεταξύ ανδρών και γυναικών και στον τρόπο που ιστορικά έχουν χτιστεί και λειτουργούν οι κοινωνίες, οδηγώντας τις γυναίκες σε υποδεέστερη θέση σε σύγκριση με τους άνδρες. Παράλληλα, τονίζει ότι η επίτευξη της ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών αποτελεί βασικό στοιχείο για την πρόληψη της βίας κατά των γυναικών. Είναι κοινωνικό ζήτημα, βαθιά δεμένο με ανισότητες και στερεότυπα. 

Επομένως, ο δρόμος, προς την ουσιαστική αλλαγή περνά και μέσα από τη δική μας στάση και τη στάση της κοινωνίας, γενικότερα.

  Οδηγίες (ΚΕΘΙ, 2025)

  Δείξε, από τα πρώτα κιόλας επεισόδια βίας, ότι δεν είσαι διατεθειμένη να δεχτείς κανενός είδους βία. Αυτό πιθανώς να αποτρέψει την εξέλιξή της. Μην προσδοκάς, βέβαια, ότι θα αλλάξουν εύκολα τα πράγματα. Γι’ αυτό θα ήταν πολύ σημαντικό, να κάνεις κάποια προετοιμασία, να έχεις σχεδιάσει τις κινήσεις σου για να μπορέσεις να αντιμετωπίσεις, άμεσα, μια επικίνδυνη κατάσταση. 

Για να βοηθήσω, σου περιγράφω ένα συνοπτικό αλλά ταυτόχρονα ολοκληρωμένο «πλάνο ασφαλείας» για γυναίκες που βρίσκονται σε κίνδυνο λόγω ενδοοικογενειακής βίας (ΚΕΘΙ, 2025):

  Τι μπορείς να κάνεις ΠΡΙΝ από ένα επεισόδιο βίας

  1. Να έχεις σε ένα ασφαλές σημείο του σπιτιού τα απαραίτητα και τα πολύ προσωπικά σου είδη, σε περίπτωση που φύγεις από το σπίτι (π.χ. χρήματα, κάρτα ανάληψης ή τραπεζική κάρτα, ταυτότητα, διαβατήριο, βιβλιάριο υγείας, ρούχα, αντικλείδια σπιτιού κ.λπ.). 

  2. Να έχεις συνεννοηθεί με κάποιον/-α από το οικογενειακό ή το φιλικό σου περιβάλλον για μια συνθηματική λέξη ή φράση που θα μπορείς, όταν ο δράστης είναι παρών, να χρησιμοποιήσεις στο τηλέφωνο, για να καταλάβει ότι βρίσκεσαι σε κίνδυνο και να καλέσει σε βοήθεια. 

  3. Μίλησε για το πρόβλημά σου σε κάποιον/-α από τη γειτονιά σου που εμπιστεύεσαι, ώστε να καλέσει σε βοήθεια εάν αντιληφθεί ότι είσαι εκτεθειμένη σε κίνδυνο. 

  Τι μπορείς να κάνεις ΚΑΤΑ την ώρα ενός επεισοδίου βίας: 

  1. Να καλέσεις σε βοήθεια. 

  2. Να τηλεφωνήσεις στο 100 ή να στείλεις δωρεάν μήνυμα από το κινητό σου στο 100, αναφέροντας ακριβή διεύθυνση, ονοματεπώνυμο και είδος επείγουσας ανάγκης (π.χ. κινδυνεύει η ζωή μου, δέχομαι βία από τον σύζυγό μου). 

  3. Να τηλεφωνήσεις στον Πανευρωπαϊκό Αριθμό Έκτακτης Ανάγκης 112 ή να στείλεις δωρεάν μήνυμα από το κινητό σου ή με e-mail στη διεύθυνση [email protected]. 

  4. Να καλέσεις στην Τηλεφωνική Γραμμή SOS 15900, η οποία λειτουργεί 24 ώρες την ημέρα, 365 ημέρες τον χρόνο. 

  5. Να τηλεφωνήσεις στις ειδικές υπηρεσίες για κακοποιημένες γυναίκες του Δήμου σου, οι οποίες παρέχουν νομική, ψυχολογική, κοινωνική, εργασιακή στήριξη και ασφαλή φιλοξενία σε ξενώνες.

  6. Να τηλεφωνήσεις στο 197, τη Γραμμή Άμεσης Κοινωνικής Βοήθειας (ΕΚΚΑ), που λειτουργεί δωρεάν ως γραμμή έκτακτης ανάγκης όλο το 24ωρο.

  7. Προσπάθησε να απομακρυνθείς από τον δράστη, προφυλάσσοντας τον εαυτό σου και τα παιδιά σου, τηρώντας τις νόμιμες διαδικασίες και έχοντας μαζί σου τα απαραίτητα.

  Τι μπορείς να κάνεις ΜΕΤΑ από ένα επεισόδιο βίας:

  1. Να πας στο Αστυνομικό Τμήμα της περιοχής σου ή/και σε οποιοδήποτε Αστυνομικό Τμήμα μπορείς ή/και σε αρμόδιο Τμήμα Ενδοοικογενειακής Βίας. Εκεί πρέπει να δηλώσεις την κακοποίηση και να ζητήσεις να σε προστατεύσουν. Ο/Η αστυνομικός υπηρεσίας οφείλει να καταγράψει στο βιβλίο αδικημάτων-συμβάντων την καταγγελία σου και εσύ έχεις δικαίωμα να ζητήσεις αντίγραφο της καταγγελίας σου. Μπορείς να ζητήσεις να γίνουν συστάσεις στον δράστη ή/και να του υποβάλεις μήνυση. Στις περιπτώσεις των αδικημάτων του νόμου 3500/2006 (για την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας και άλλες διατάξεις), ο/η αστυνομικός πρέπει να ασκήσει αυτεπάγγελτη ποινική δίωξη και να ενεργοποιήσει την αυτόφωρη διαδικασία, όπου προβλέπεται. Επίσης, μπορείς να κάνεις καταγγελία ή να υποβάλεις μήνυση στην Εισαγγελία Πρωτοδικών, καθώς και να ζητήσεις να του κάνει συστάσεις, ή να ζητήσεις να σου δώσει συμβουλές ο/η εισαγγελέας Πρωτοδικών (για να κάνεις μήνυση δεν χρειάζεται να πληρώσεις το παράβολο).

  2. Να κάνεις ιατροδικαστική εξέταση για να αποδείξεις την κακοποίησή σου (σωματική ή/και σεξουαλική). Για την ιατροδικαστική εξέταση, σε παραπέμπει στην Ιατροδικαστική Υπηρεσία είτε η Αστυνομία είτε ο/η Εισαγγελέας. 

  3. Εάν έχεις σωματικά τραύματα, να πας σε ένα εφημερεύον νοσοκομείο και να υποβληθείς σε εξέταση. Μη διστάσεις να αναφέρεις τα πραγματικά στοιχεία του συμβάντος. Εάν έχεις τραυματιστεί και δεν μπορείς να μετακινηθείς, κάλεσε το 166 (ΕΚΑΒ) για να σε μεταφέρει. 

  4. Να απευθυνθείς σε μια από τις εξειδικευμένες υπηρεσίες του Δήμου σου ή του Νομού σου, που θα σε ακούσουν, θα σου προσφέρουν ΔΩΡΕΑΝ νομική, ψυχολογική, κοινωνική και εργασιακή στήριξη και θα σε βοηθήσουν να ακολουθήσεις στη ζωή σου τους δρόμους που εσύ θα επιλέξεις και θα σου ταιριάζουν περισσότερο. Αν έχεις ανάγκη από φιλοξενία, υπάρχει η δυνατότητα να εξασφαλιστεί προσωρινή διαμονή για σένα και τα παιδιά σου

  Μήνυμα ενδυνάμωσης

  Η βία δεν είναι αγάπη – είναι έγκλημα.
  Κάθε γυναίκα που βρίσκει το θάρρος να μιλήσει, φωτίζει τον δρόμο για όλες τις άλλες.

  Και κάθε κοινωνία που ακούει και στηρίζει, κάνει ένα βήμα πιο κοντά σε έναν κόσμο χωρίς βία.

  Η βία δεν σταματά με τη σιωπή· σταματά με την εκπαίδευση, την πρόληψη, την αλληλεγγύη.
  Ξεκινά από το σπίτι, από τα παιδιά μας, από τις λέξεις που χρησιμοποιούμε, από τον τρόπο που μεγαλώνετε τις κόρες και τους γιους σας.
  Γιατί η ισότητα είναι τρόπος ζωής.

Ας οραματιστούμε έναν κόσμο όπου όλοι, γυναίκες και άνδρες, θα στεκόμαστε δίπλα – όχι απέναντι.Όπου κάθε φωνή θα ακούγεται, όπου η αξιοπρέπεια θα είναι αυτονόητη.

Από μια γυναίκα! Για όλες τις γυναίκες!

Για έναν κόσμο δικαιότερο, πιο φωτεινό, πιο ανθρώπινο!  

Βιβλιογραφικές αναφορές

Κέντρο Ερευνών για Θέματα Ισότητας. (2021). Έκθεση για την έμφυλη βία στην Ελλάδα. ΚΕΘΙ.

ΚΕΘΙ, (2025). Κι όμως, μπορείς να ζεις ελεύθερη από τον φόβο της βίας. ΚΕΘΙ.

Ελληνική Δημοκρατία. (2018). Ν. 4531/2018: Κύρωση της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης. ΦΕΚ Α’ 62.

Μαρία Αμαλία Ιωαν. Ζαχαρή, καθηγήτρια Βιολογίας, MSc στις «επιστήμες της αγωγής».

Ads