Η «ακτινογραφία» της αξιολόγησης στο Δημόσιο: Τι δείχνουν τα πρώτα στοιχεία του νέου συστήματος

Η αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων επανέρχεται στο προσκήνιο, με αφορμή τόσο την αναζήτηση ευθυνών για την τραγωδία των Τεμπών, όσο και την πρόταση του Πρωθυπουργού για τη συνταγματική κατοχύρωσή της. Αν και η έννοια της αξιολόγησης δεν είναι νέα στον δημόσιο τομέα, το νέο σύστημα που τέθηκε σε εφαρμογή το 2023 έρχεται να δώσει διαφορετική ποιότητα και –τουλάχιστον σε θεωρητικό επίπεδο– μεγαλύτερη αξιοπιστία.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα, από το σύνολο των περίπου 595.000 υπαλλήλων του Δημοσίου, οι 189.000 (164.000 υπάλληλοι και 25.000 προϊστάμενοι) υπάγονται στο πλαίσιο του Ν. 4940/2022, το οποίο καθορίζει και τη διαδικασία της ετήσιας αξιολόγησης.

Για το 2023, υποβλήθηκαν 166.350 αξιολογήσεις. Αν και σχεδόν 40.000 υπάλληλοι κρίθηκαν αρχικά ως «υψηλής απόδοσης», στη συνέχεια αποκαλύφθηκε –μέσω εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης– πως δεν πληρούσαν τα καθορισμένα κριτήρια. Οι σχετικές αξιολογήσεις ακυρώθηκαν.

Το γεγονός αυτό αναδεικνύει μια παθογένεια του συστήματος: την τάση αρκετών προϊσταμένων να «χαρίζονται» στους υφισταμένους τους, παρουσιάζοντάς τους με προσόντα ή επιδόσεις που στην πράξη δεν διαθέτουν. Αυτή η ελλιπής –ή ακόμη και προσχηματική– αξιολόγηση υπονομεύει το ίδιο το εγχείρημα της διοικητικής μεταρρύθμισης.

Ωστόσο, το νέο σύστημα διαθέτει και εργαλεία υποστήριξης. Για το προσωπικό που υστερεί, έχει προβλεφθεί μια «εργαλειοθήκη» ενίσχυσης των δεξιοτήτων: από στοχευμένα εκπαιδευτικά προγράμματα μέχρι μεθόδους mentoring και αξιοποίηση του Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης (ΕΚΔΔΑ). Ήδη περισσότεροι από 68.000 υπάλληλοι έχουν συμμετάσχει σε προγράμματα κατάρτισης.

Παράλληλα, εισάγεται και το περίφημο «μπόνους παραγωγικότητας», ως κίνητρο για την αύξηση της απόδοσης. Το μπόνους θα συνδέεται με την επίτευξη συγκεκριμένων και μετρήσιμων στόχων – για πρώτη φορά στη βάση των αρχών S.M.A.R.T. (Specific, Measurable, Achievable, Relevant, Time-bound).

Ήδη το 90% των στόχων του 2023 έχει καταχωρηθεί με μετρήσιμα κριτήρια, ενώ σε εξέλιξη βρίσκεται η επιλογή των πρώτων 40 Συμβούλων Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού, που θα τοποθετηθούν κυρίως σε υπουργεία και μεγάλους ΟΤΑ. Παράλληλα, ξεκινούν και δειγματοληπτικοί έλεγχοι στις αξιολογήσεις των προϊσταμένων, ώστε να περιοριστούν φαινόμενα ευνοιοκρατίας.

Η υφυπουργός Εσωτερικών Βιβή Χαραλαμπογιάννη σημείωσε ότι το νέο σύστημα “φέρνει έναν νέο αέρα” στη δημόσια διοίκηση, δίνοντας έμφαση στη διαφάνεια, την αποδοτικότητα και τη στοχοθεσία με πραγματικά δεδομένα.

Η ουσιαστική ερώτηση, ωστόσο, παραμένει: θα καταφέρει η δημόσια διοίκηση να σπάσει τις αγκυλώσεις δεκαετιών και να αξιοποιήσει το εργαλείο της αξιολόγησης όχι ως τιμωρητικό μέσο, αλλά ως ευκαιρία βελτίωσης και αναβάθμισης;

Ads