Πώς ιδρύεται μια ΜΚΟ στην Ελλάδα – Τα βασικά βήματα
Screenshot
Η δημιουργία μιας Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης (ΜΚΟ) ξεκινά από μια ιδέα κοινωνικής προσφοράς, αλλά χρειάζεται και σωστή νομική και οικονομική οργάνωση. Στην Ελλάδα, ο όρος «ΜΚΟ» δεν αποτελεί από μόνος του συγκεκριμένη νομική μορφή. Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών λειτουργούν συνήθως ως σωματεία ή ως Αστικές Μη Κερδοσκοπικές Εταιρείες (ΑΜΚΕ).
Ποια μορφή ταιριάζει στην ομάδα;
Το σωματείο βασίζεται στη συμμετοχή μελών και είναι κατάλληλο όταν η οργάνωση θέλει να λειτουργεί συλλογικά, με γενικές συνελεύσεις και εκλεγμένη διοίκηση. Για την ίδρυσή του απαιτούνται τουλάχιστον 20 ιδρυτικά μέλη και η απόκτηση νομικής προσωπικότητας προϋποθέτει εγγραφή στο αρμόδιο βιβλίο σωματείων.
Η ΑΜΚΕ στηρίζεται σε συμφωνία μεταξύ ιδρυτών και μπορεί να ταιριάζει σε μια μικρότερη ομάδα που θέλει να υλοποιεί συγκεκριμένες δράσεις χωρίς τη δομή ενός σωματείου. Η σύστασή της μπορεί να γίνει και ηλεκτρονικά μέσω της Υπηρεσίας Μίας Στάσης (e-ΥΜΣ), με το προβλεπόμενο καταστατικό.
Τα βασικά βήματα
1. Καθορισμός σκοπού και δράσεων
Πριν από τη σύσταση, οι ιδρυτές χρειάζεται να συμφωνήσουν σε έναν σαφή κοινωφελή ή μη κερδοσκοπικό σκοπό: για παράδειγμα, κοινωνική αλληλεγγύη, πολιτισμός, περιβάλλον, εκπαίδευση ή προστασία ευάλωτων ομάδων. Ο σκοπός πρέπει να αποτυπωθεί με σαφήνεια στο καταστατικό.
2. Επιλογή νομικής μορφής
Η ομάδα αποφασίζει αν θα ιδρύσει σωματείο ή ΑΜΚΕ. Η επιλογή επηρεάζει τον τρόπο διοίκησης, τη διαδικασία σύστασης και τις υποχρεώσεις του φορέα. Για αυτό, είναι χρήσιμη η συμβουλή δικηγόρου πριν από την κατάρτιση των εγγράφων.
3. Σύνταξη καταστατικού
Το καταστατικό περιγράφει, μεταξύ άλλων, την επωνυμία, την έδρα, τον σκοπό, τους πόρους, τα όργανα διοίκησης, τον τρόπο λήψης αποφάσεων και τη διαδικασία τροποποίησης ή λύσης του φορέα. Για τις ΑΜΚΕ υπάρχει πρότυπο καταστατικό, το οποίο μπορεί να συμπληρωθεί με πρόσθετες προβλέψεις, εφόσον αυτές δεν αντίκεινται στον νόμο.
4. Σύσταση και καταχώριση
Για το σωματείο, οι ιδρυτές υποβάλλουν αίτηση στο αρμόδιο δικαστήριο μαζί με τα απαιτούμενα έγγραφα, όπως τη συστατική πράξη και το καταστατικό. Για την ΑΜΚΕ, η σύσταση μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω της e-ΥΜΣ, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις της ηλεκτρονικής διαδικασίας.
5. Φορολογική έναρξη και λογιστική οργάνωση
Μετά τη σύσταση ακολουθούν οι ενέργειες για την απόδοση ΑΦΜ ή την έναρξη εργασιών, ανάλογα με τη νομική μορφή και τη διαδικασία που εφαρμόζεται. Η ΑΑΔΕ προβλέπει, μεταξύ των δικαιολογητικών για μη κερδοσκοπικά νομικά πρόσωπα, το έντυπο Δ211, το καταχωρισμένο καταστατικό ή άλλο έγγραφο σύστασης και στοιχεία για την έδρα. Από την αρχή χρειάζεται συνεργασία με λογιστή, ώστε να τηρούνται σωστά τα βιβλία και οι φορολογικές υποχρεώσεις.
Τι σημαίνει «μη κερδοσκοπική»;
Μη κερδοσκοπικός χαρακτήρας σημαίνει ότι τυχόν πλεόνασμα δεν διανέμεται στα μέλη ή στους ιδρυτές, αλλά διατίθεται για τους σκοπούς της οργάνωσης. Δεν σημαίνει ότι ο φορέας δεν έχει φορολογικές ή λογιστικές υποχρεώσεις. Οι υποχρεώσεις εξαρτώνται, μεταξύ άλλων, από τις δραστηριότητες, τα έσοδα, τις δωρεές, τις επιχορηγήσεις και τυχόν αμειβόμενη εργασία. Επίσης, η φορολογική μεταχείριση δεν είναι ίδια για κάθε έσοδο και δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη φορολογική απαλλαγή.
Χρειάζεται εγγραφή σε ειδικό μητρώο;
Η σύσταση του φορέα είναι διαφορετική διαδικασία από την καταχώρισή του στη Δημόσια Βάση Δεδομένων Ο.Κοι.Π. ή την εγγραφή του στο Ειδικό Μητρώο Ο.Κοι.Π.. Τα μητρώα αυτά αφορούν οργανώσεις που πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Η εγγραφή στο Ειδικό Μητρώο έχει πρόσθετα δικαιολογητικά και, σύμφωνα με την καταχώριση της διαδικασίας στο Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών, προβλέπεται παράβολο 200 ευρώ. Επομένως, χρειάζεται να εξεταστεί αν και ποιο μητρώο εξυπηρετεί πραγματικά τις ανάγκες της οργάνωσης.
Οργάνωση και διαφάνεια από την πρώτη ημέρα
Μια οργανωμένη ΜΚΟ χρειάζεται καθαρούς κανόνες για τη διαχείριση των χρημάτων, την αποδοχή δωρεών, τις εγκρίσεις δαπανών και την ενημέρωση των μελών ή των υποστηρικτών της. Χρήσιμο είναι να τηρούνται πρακτικά συνεδριάσεων, παραστατικά και αναλυτικός απολογισμός για κάθε δράση ή χρηματοδότηση. Αν απασχολούνται εργαζόμενοι ή εθελοντές, πρέπει να τηρούνται οι αντίστοιχες υποχρεώσεις της εργατικής, ασφαλιστικής και φορολογικής νομοθεσίας.
Η ίδρυση μιας ΜΚΟ δεν ολοκληρώνεται μόνο με την επιλογή ενός ονόματος και τη σύνταξη ενός καταστατικού. Χρειάζεται σαφής αποστολή, κατάλληλη νομική μορφή και σταθερή οικονομική διαχείριση, ώστε η οργάνωση να μπορεί να λειτουργεί με συνέπεια και να κερδίζει την εμπιστοσύνη της κοινωνίας.
Ads
