Πότε ένας Δήμος μπαίνει σε «κηδεμονία» – Τι σημαίνει στην πράξη η οικονομική επιτήρηση

Τι συμβαίνει όταν τα οικονομικά ενός Δήμου φτάσουν σε σημείο που δεν μπορεί πλέον να ισοσκελίσει τον προϋπολογισμό του, να καλύψει υποχρεώσεις ή να διαχειριστεί συσσωρευμένα χρέη;

Στην καθημερινή συζήτηση συχνά χρησιμοποιείται η έκφραση ότι ένας Δήμος «μπαίνει σε κηδεμονία». Νομικά, όμως, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Δεν υπάρχει ένας γενικός θεσμός με αυτή ακριβώς την ονομασία. Υπάρχουν συγκεκριμένοι μηχανισμοί δημοσιονομικής εποπτείας και εξυγίανσης που μπορούν να περιορίσουν σημαντικά την οικονομική ελευθερία ενός Δήμου.

Πότε αρχίζουν τα προβλήματα

Η οικονομική κατάσταση ενός Δήμου δεν κρίνεται απλώς από το αν έχει χρέη. Σχεδόν όλοι οι μεγάλοι οργανισμοί έχουν υποχρεώσεις.

Το κρίσιμο είναι αν ο Δήμος μπορεί να ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις του, αν καταρτίζει και εκτελεί ρεαλιστικό και ισοσκελισμένο προϋπολογισμό και αν εμφανίζει σοβαρές και επαναλαμβανόμενες αποκλίσεις από τους δημοσιονομικούς στόχους.

Όταν οι αποκλίσεις γίνονται σημαντικές και τα οικονομικά προβλήματα αποκτούν μόνιμο χαρακτήρα, ενεργοποιούνται οι προβλεπόμενοι μηχανισμοί εποπτείας.

Τι σημαίνει πρόγραμμα εξυγίανσης

Στην πράξη, ένας Δήμος που αντιμετωπίζει σοβαρή δημοσιονομική ανισορροπία μπορεί να υποχρεωθεί να λάβει συγκεκριμένα μέτρα για την αποκατάσταση των οικονομικών του.

Και εδώ βρίσκεται η ουσία αυτού που οι πολίτες αποκαλούν «κηδεμονία».

Η δημοτική αρχή εξακολουθεί να είναι εκλεγμένη και το Δημοτικό Συμβούλιο εξακολουθεί να λειτουργεί. Όμως οι οικονομικές επιλογές δεν μπορούν πλέον να γίνονται με την ίδια ελευθερία.

Μπορεί να απαιτηθούν περιορισμός δαπανών, αύξηση ή καλύτερη είσπραξη εσόδων, αξιοποίηση περιουσίας, περιορισμός προαιρετικών παροχών και γενικότερα αυστηρότερος έλεγχος κάθε οικονομικής απόφασης.

Μπορούν να αυξηθούν τέλη και φόροι;

Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα για τους δημότες.

Στο πλαίσιο οικονομικής εξυγίανσης μπορεί να εξεταστούν μέτρα ενίσχυσης των εσόδων του Δήμου. Αυτό μπορεί, ανάλογα με την περίπτωση και το ισχύον νομικό πλαίσιο, να επηρεάσει δημοτικά τέλη, δικαιώματα και άλλες πηγές εσόδων.

Παράλληλα, μπορεί να ζητηθεί δραστικός περιορισμός μη υποχρεωτικών δαπανών.

Γι’ αυτό η οικονομική κατάρρευση ενός Δήμου δεν αφορά μόνο τη δημοτική αρχή. Το κόστος μπορεί τελικά να φτάσει και στον ίδιο τον δημότη.

Χάνει ο Δήμος την αυτοδιοίκησή του;

Όχι με την έννοια ότι καταργούνται ο δήμαρχος και το Δημοτικό Συμβούλιο.

Η πολιτική και διοικητική λειτουργία συνεχίζεται. Εκείνο που περιορίζεται σημαντικά είναι η δυνατότητα άσκησης ανεξάρτητης οικονομικής πολιτικής, καθώς ο Δήμος καλείται να κινηθεί μέσα σε συγκεκριμένο πλαίσιο δημοσιονομικής προσαρμογής.

Με απλά λόγια, η διοίκηση παραμένει στα χέρια των αιρετών, αλλά το οικονομικό περιθώριο κινήσεων μπορεί να στενέψει δραματικά.

Ποια είναι τα «καμπανάκια»

Συσσωρευμένες ληξιπρόθεσμες οφειλές, αδυναμία είσπραξης εσόδων, συνεχείς αποκλίσεις από τον προϋπολογισμό, έλλειψη ρευστότητας και αδυναμία κάλυψης βασικών υποχρεώσεων αποτελούν ενδείξεις που πρέπει να αντιμετωπίζονται εγκαίρως.

Δεν σημαίνει ότι κάθε Δήμος που εμφανίζει ένα από αυτά βρίσκεται αυτομάτως υπό οικονομική επιτήρηση. Η συνολική δημοσιονομική εικόνα και οι προϋποθέσεις που θέτει κάθε φορά η νομοθεσία είναι αυτές που καθορίζουν τις συνέπειες.

Το κρίσιμο ερώτημα

Το πραγματικό ζήτημα επομένως δεν είναι μόνο εάν ένας Δήμος «χρωστάει».

Είναι εάν τα οικονομικά του παραμένουν βιώσιμα.

Γιατί όταν ένας Δήμος χάσει τη δυνατότητα να διαχειρίζεται με ασφάλεια τα οικονομικά του, η εξυγίανση μπορεί να σημαίνει δύσκολες αποφάσεις, περικοπές και μεγαλύτερη πίεση για αύξηση εσόδων.

Και τότε αυτό που συνηθίζουμε να αποκαλούμε «οικονομική κηδεμονία» παύει να είναι μια θεωρητική συζήτηση και γίνεται ζήτημα που αφορά άμεσα την καθημερινότητα κάθε δημότη

---

Ads

---