Οι αόρατοι ήρωες της καθημερινότητας
Screenshot
Όταν ακούμε τη λέξη «ήρωας», ο νους μας ταξιδεύει αυτόματα στα πολεμικά μέτωπα, σε ιστορικές στιγμές, σε μυθικά κατορθώματα, στον ερευνητή, στον πρωταθλητή, στον πολιτικό, στον αριστούχο μαθητή, στον πλούσιο, στον όμορφο, στον έξυπνο, στον γιατρό που έχει διακριθεί.
Σύμφωνα λοιπόν με τα κριτήρια επιτυχίας της κοινωνίας μας, εμείς οι υπόλοιποι, απλοί, αόρατοι άνθρωποι, νιώθουμε λίγοι όταν συγκρινόμαστε με τους «επιτυχημένους-λαμπερούς-ήρωες».
Επειδή αυτό το θεωρώ ιδιαίτερα άδικο, θα προσπαθήσω να σας αποδείξω ότι , και εμείς οι υπόλοιποι, οι άλλοι, ο καθένας από την πλευρά του, δίνουμε αθόρυβες, προσωπικές μάχες και επιτελούμε πράξεις καθημερινού ηρωισμού για να διατηρήσουμε το νόημα στη ζωή μας και να κρατήσουμε τον κοινωνικό ιστό συμπαγή, με σβησμένα τα φώτα.
Η Νύχτα που ο «Ταξιάρχης» Έγινε Κιβωτός
Το απόγευμα της 23ης Ιουλίου 2018, ο ουρανός στο Μάτι Αττικής σκοτείνιασε από έναν εφιαλτικό συνδυασμό καπνού και φωτιάς, καθώς η φονική πυρκαγιά κατέκαιγε την περιοχή. Μέσα σε λίγα λεπτά, εκατοντάδες άνθρωποι βρέθηκαν εγκλωβισμένοι στην ακτογραμμή, με μόνη διέξοδο τη θάλασσα.
Εκείνη τη νύχτα, ο Κώστας Αρβανίτης, ένας επαγγελματίας ψαράς από τη Ραφήνα, δεν περίμενε εντολές. Μαζί με τη σύζυγό του Χρύσα, τον γιο τους Δημήτρη και τον Αιγύπτιο-ψαρά συνεργάτη τους Μαχμούντ Μεσαφέρ, επιβιβάστηκαν στο μικρό τους αλιευτικό, τον «Ταξιάρχη», και έπλευσαν κατευθείαν μέσα στην κόλαση. Με μηδενική ορατότητα, αναπνέοντας στάχτη και ρισκάροντας την ίδια τους τη ζωή, έπλεαν στα τυφλά δίπλα στα βράχια, οδηγούμενοι μόνο από τις φωνές των ανθρώπων μέσα στο νερό. Εκείνη τη νύχτα, έσωσαν 70 ανθρώπους, πυρόπληκτους στο Μάτι, αλλά και ζώα, που ήταν στη θάλασσα και καλούσαν για βοήθεια.
Ο Κώστας Αρβανίτης δεν φορούσε κάπα, ούτε είχε υπερφυσικές δυνάμεις. Ήταν ένας βιοπαλαιστής που μετέτρεψε το καθημερινό εργαλείο της δουλειάς του σε μέσο σωτηρίας.
Σε συνέντευξη που είχε δώσει ο Αιγύπτιος ψαράς δήλωσε: «Ήμασταν το πρώτο καΐκι που βγήκε, πριν ακόμα από το λιμενικό. Ήταν η πιο δύσκολη στιγμή, είχε πάρα πολύ αέρα και όταν πλησιάζαμε στο σημείο με τη φωτιά ο καπνός ήταν τρομερός. Από τον πολύ καπνό δεν μπορούσες να ξεχωρίσεις που ξεκινάει η θάλασσα. Ήμασταν σε πολύ δύσκολη κατάσταση αλλά έπρεπε να μπούμε μέσα στον μαύρο καπνό […] Αυτοί οι άνθρωποι, μα το θεό, αν δεν ήμασταν εκείνη την ώρα εκεί, να τους μαζέψουμε, θα χανόντουσαν».
Ο ίδιος ο Κώστας Αρβανίτης δε μίλησε ποτέ για την επιχείρηση διάσωσης.
Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος (2003) στο «Φιλοσοφία της Ηθικής», ήρωας δεν είναι μόνο αυτός που πεθαίνει για μια ιδέα, αλλά κι εκείνος που επιλέγει καθημερινά να ζει με αξιοπρέπεια, ενσυναίσθηση και αλληλεγγύη.
Όταν η Φύση Ξεσπά: Ο Ήρωας της Διπλανής Πόρτας στην Πρώτη Γραμμή
Όταν οι υποδομές καταρρέουν, οι απλοί πολίτες γίνονται η πρώτη και πιο κρίσιμη γραμμή άμυνας.
Στην κακοκαιρία Daniel στη Θεσσαλία, τον Σεπτέμβριο του 2023, όταν το χωριό Μεταμόρφωση Καρδίτσας βυθίστηκε κάτω από τα νερά, ο 80χρονος (τότε), ασπρομάλλης Κώστας Τασιόπουλος δεν περίμενε. Με τη μικρή, παλιά σιδερένια βάρκα του, 40 ετών, κωπηλατώντας με αυτοθυσία στα ορμητικά νερά, περιπλανιόταν ανάμεσα στα σπίτια που είχαν σκεπαστεί από τα λασπόνερα. Κατάφερε δε να απεγκλωβίσει και να σώσει, περίπου 15 έως 30 αβοήθητους συγχωριανούς του, που βρίσκονταν ανεβασμένοι πάνω στις στέγες περιμένοντας βοήθεια, μεταφέροντάς τους σε ασφαλή σημεία προτού φτάσουν τα επίσημα συνεργεία διάσωσης. Χωρίς ειδικό εξοπλισμό, ένας ηλικιωμένος άνθρωπος μετατράπηκε σε σωτήρα της κοινότητάς του και έγινε σύμβολο αυτοθυσίας.
Φυσικά και άλλοι, απλοί και «αόρατοι» απλοί πολίτες, βοήθησαν τους συμπολίτες τους στην πλημμυρισμένη Φαρκαδόνα, στο Κεραμίδι και σε άλλα χωριά.
Αντίστοιχα, στον ισχυρό-καταστροφικό-φονικό σεισμό που συνέβη στις 6 Φεβρουαρίου 2023, στη νότια Τουρκία και στη βόρεια Συρία, πριν φτάσει η διεθνής βοήθεια, η πρώτη γραμμή διάσωσης ήταν οι ίδιοι οι επιζώντες. Εκατοντάδες ντόπιοι οδηγοί φορτηγών, χειριστές εκσκαφέων και οικοδόμοι πήραν τα δικά τους επαγγελματικά μηχανήματα και έσπευσαν στα συντρίμμια. Δούλευαν 48 ώρες συνεχόμενα σε θερμοκρασίες υπό το μηδέν, μετακινώντας τόνους τσιμέντου με κίνδυνο μετασεισμών, βασιζόμενοι μόνο στις φωνές των εγκλωβισμένων.
Αυτά τα γεγονότα αποδεικνύουν αυτό που ο ψυχολόγος Philip Zimbardo και οι συνεργάτες του (2011) περιγράφουν ως «αυθόρμητο ηρωισμό»: την ακαριαία απόφαση του απλού ανθρώπου να μετατρέψει τα εργαλεία της καθημερινότητάς του σε μέσα σωτηρίας, κινούμενος αποκλειστικά από την αίσθηση της αλληλεγγύης.
Ο Ηρωισμός της Κοινωνικής Αλληλεγγύης & της Πολιτικής Ανδρείας
Πέρα από την προσωπική φροντίδα και τις έκτακτες ανάγκες, υπάρχει ένας ηρωισμός που εκδηλώνεται διαρκώς στη δημόσια σφαίρα. Είναι ο ηρωισμός των εθελοντών και των καθημερινών πολιτών που συγκροτούν δίκτυα αλληλεγγύης.
Στις περιόδους των μεγάλων κοινωνικοοικονομικών κρίσεων (στους πολέμους, στην περίοδο του κορωνοϊού), όπως τεκμηριώνουν οι Β. Κοτζαμάνης και οι συνεργάτες του (2014) στο «Η κοινωνία στην δοκιμασία της κρίσης», ήταν οι αόρατες πρωτοβουλίες των απλών ανθρώπων που απέτρεψαν την κοινωνική κατάρρευση. Η προσφορά τροφίμων, η δωρεάν διδασκαλία, η υποστήριξη αστέγων και ευάλωτων ομάδων (Γεωργούλας & Πετμεζίδου, 2015, Κοινωνικός αποκλεισμός, φτώχεια και κοινωνική πολιτική στην Ελλάδα) δεν αποτελούν απλές φιλανθρωπικές χειρονομίες. Εμπεριέχουν μια μορφή πολιτικής ανδρείας· την απόφαση του ατόμου να αναλάβει ευθύνη εκεί που το σύστημα αδυνατεί.
Η Ανώτατη Πράξη Αλτρουισμού: Δωρεά Ζωής Μέσα από την Απώλεια
Η δωρεά οργάνων, ειδικά από γονείς που βιώνουν την απόλυτη απώλεια του παιδιού τους, αποτελεί μία μορφή ηρωισμού που αγγίζει τα όρια της αγιότητας. Μέσα στον αβάσταχτο πόνο, αυτοί οι άνθρωποι παίρνουν τη συνειδητή απόφαση να δώσουν παράταση ζωής σε νεφροπαθείς, καρδιοπαθείς, τυφλούς που βρίσκονταν σε λίστες αναμονής για χρόνια, προσφέροντας έτσι ζωή σε αγνώστους.
Διάφορα παραδείγματα από την Ελλάδα αλλά και το εξωτερικό, αποδεικνύουν ότι ο άνθρωπος έχει τη δύναμη να μετατρέψει τον απόλυτο πόνο σε φως και ζωή για τον συνάνθρωπο.
Θα αναφέρω δύο μόνο, από τα πολλά, παραδείγματα, που συνέβησαν τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, που σημάδεψαν την κοινή γνώμη και άλλαξαν την κουλτούρα γύρω από τις μεταμοσχεύσεις.
1. Η οικογένεια της 14χρονης Χριστίνας Γαρουφαλή
Το γεγονός: Το κορίτσι έδινε μάχη στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας Παίδων του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Ρίου, για να κρατηθεί στη ζωή από τα ξημερώματα της 9ης Ιουλίου 2023, οπότε και έπεσε θύμα τροχαίου, στην περιοχή του Ρίου. Η μοτοσικλέτα που οδηγούσε ένας 16χρονος φίλος της, συγκρούστηκε με Ι.Χ. αυτοκίνητο, με αποτέλεσμα η ανήλικη (που δεν φορούσε κράνος) να τραυματιστεί βαρύτατα στο κεφάλι. Παρά τις προσπάθειες των γιατρών, η κατάστασή της εξελίχθηκε σε εγκεφαλικό θάνατο.
Οι γονείς της – όπως είχε γράψει το tempo24 – πήραν τη γενναία απόφαση να δωρίσουν τα όργανα της μικρής τους Χριστίνας, δίνοντας ζωή σε ανθρώπους που το χρειάζονταν. Ήδη, στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο Ρίου έχει αρχίσει η διαδικασία της λήψης και μεταφοράς των οργάνων της άτυχης κοπέλας από μεταμοσχευτικές ομάδες από την Ελλάδα, την Αυστρία και την Ιταλία.
2. Η οικογένεια της 21χρονης Εμμανουέλας Καραναστάση (2022)
Το γεγονός: Η 21χρονη φοιτήτρια, τα ξημερώματα της 22ας Νοεμβρίου του 2022, παρασύρθηκε και εγκαταλείφθηκε από αυτοκίνητο, επί της οδού Εγνατίας στη Θεσσαλονίκη. Όταν οι γιατροί διαπίστωσαν τον εγκεφαλικό της θάνατο, η μητέρα της αποφάσισε να προχωρήσει στη δωρεάν των οργάνων της. Η καρδιά, το συκώτι, οι νεφροί και οι κερατοειδείς της Εμμανουέλας μεταμοσχεύθηκαν σε λήπτες στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Η κίνηση αυτή εκφράζει τον καθημερινό ηρωισμό, αφού γίνεται η υπέρβαση του προσωπικού τραύματος προς όφελος του κοινωνικού συνόλου.
Η μητέρα της δήλωσε: «το παιδί μου αγαπούσε τη ζωή και τους ανθρώπους, και έτσι θα συνεχίζει να ζει».
Επίλογος: Πολλά-πολλά ΜΠΡΑΒΟ στους ανθρώπους της καθημερινότητας (Δ. Φλαμούρης, Το Αντίδοτο)
Ας πούμε, λοιπόν,μπράβο σε κάθε ζευγάρι που μεγαλώνει μια οικογένεια. Ξεχνάμε πόσο ηρωικό είναι το να μεγαλώνεις και να ανατρέφεις παιδιά, και να συνεχίζεις να είσαι ζευγάρι.
Μπράβο στους γονείς που στερούνται τα πάντα, ξεχνώντας τις δικές τους ανάγκες, για να προσφέρουν εφόδια στα παιδιά τους.
Μπράβο σε κάθε γυναίκα, που αντιμετωπίζει συχνά έναν εχθρικό κόσμο με διακρίσεις απέναντί της, χωρίς να απελπίζεται.
Μπράβο σε κάθε νοικοκυρά, καθώς ξεχνάμε την καθημερινή σιωπηλή προσπάθεια που διαρκώς χρειάζεται να καταβάλει, για να καταφέρνει να κρατάει ένα σπιτικό σε τάξη, χωρίς κανείς να της το αναγνωρίζει.
Μπράβο σε κάποιον που μένει μόνος του και καταφέρνει να μένει λειτουργικός και να ανταπεξέρχεται στις δυσκολίες της ζωής.
Μπράβο στους γονείς, που ενώ χάνουν το παιδί τους, συνεχίζουν να ζουν και να διατηρούν το νόημα ζωής, προσφέροντας στο κοινωνικό σύνολο ή στα άλλα τους παιδιά.
Μπράβο σε αυτούς που φροντίζουν αγόγγυστα τους ηλικιωμένους γονείς τους ή άτομα με αναπηρία, που κατορθώνουν να αντέχουν τη σωματική εξάντληση και τη συναισθηματική φόρτιση, μετατρέποντας την πίεση σε δημιουργική προσφορά.
Συνεχίστε να είστε οι ήρωες της καθημερινότητας!!
Είμαι σίγουρη πως κάθε μέρα καταφέρνετε κάτι ακόμα πιο δύσκολο και εξαιρετικό!!
Και πού και πού χαμογελάστε και αναγνωρίστε τα κατορθώματά σας!
Μαρία Αμαλία Ιωαν. Ζαχαρή, καθηγήτρια Βιολογίας, MSc στις «επιστήμες της αγωγής», με επιμόρφωση στην «Προπονητική Ζωής.
E-mail: [email protected]
Ads
