Δημόσιο: Τέλος οι συνεντεύξεις, γραπτές εξετάσεις ΑΣΕΠ για 30.000 θέσεις ευθύνης
Πώς θα επιλέγονται οι νέοι προϊστάμενοι στο Δημόσιο – Ο ρόλος του ΑΣΕΠ και της αξιολόγησης
Με ένα νομοσχέδιο-τομή που αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση έως τις 20 Ιουλίου, το υπουργείο Εσωτερικών αλλάζει τα πάντα στις εξετάσεις του ΑΣΕΠ για τη στελέχωση των θέσεων ευθύνης στο Δημόσιο.
Το νέο σύστημα εισάγει για πρώτη φορά αντικειμενικά φίλτρα, με κυρίαρχο τον γραπτό διαγωνισμό, καταργώντας οριστικά τη διαδικασία των υποκειμενικών συνεντεύξεων και θέτοντας την απόδοση στο επίκεντρο της ιεραρχικής πυραμίδας.
Μέχρι σήμερα, η συμπλήρωση των ετών υπηρεσίας αρκούσε για να οδηγήσει τη συντριπτική πλειονότητα των υπαλλήλων στους ανώτατους βαθμούς, χωρίς αυτό να μεταφράζεται απαραίτητα σε αξιοκρατική ανάδειξη ή μισθολογική αναβάθμιση.
Είναι χαρακτηριστικό ότι αυτή τη στιγμή το 80% των υπηρετούντων δημοσίων υπαλλήλων κατέχει τον ανώτερο βαθμό λόγω ακριβώς του χρόνου υπηρεσίας, δημιουργώντας μια εικονική ισοπέδωση που εγκλωβίζει τα ικανά στελέχη. Το νέο θεσμικό πλαίσιο έρχεται να θεραπεύσει αυτές τις παθογένειες, συνδέοντας άρρηκτα τους βαθμούς με την πραγματική επάρκεια και τις δεξιότητες.
Το νέο βαθμολόγιο στο Δημόσιο
Η μεταρρύθμιση αναδιαρθρώνει πλήρως τη σταδιοδρομία των υπαλλήλων, καθιερώνοντας μια νέα κλίμακα επτά βαθμών, έναντι των τεσσάρων που ίσχυαν μέχρι σήμερα.
Ο βαθμός Ζ΄ θα απονέμεται στον νεοεισερχόμενο υπάλληλο, ο βαθμός ΣΤ΄ στον υπάλληλο μικρής εμπειρίας, ο Ε΄ στον υπάλληλο μεσαίας εμπειρίας και ο Δ΄ στον υπάλληλο αυξημένης εμπειρίας. Στη συνέχεια, ο βαθμός Γ΄ θα χαρακτηρίζει το εξειδικευμένο στέλεχος, ενώ οι δύο ανώτατοι βαθμοί συνδέονται αποκλειστικά με την άσκηση καθηκόντων διοίκησης.
Συγκεκριμένα, ο βαθμός Β΄ αφορά ανώτερο στέλεχος και απονέμεται αποκλειστικά σε προϊσταμένους οργανικής μονάδας επιπέδου Διεύθυνσης και ο βαθμός Α΄ αφορά ανώτατο στέλεχος και απονέμεται αποκλειστικά σε προϊσταμένους οργανικής μονάδας επιπέδου Γενικής Διεύθυνσης.
Η μεγάλη ανατροπή έγκειται στο γεγονός ότι ο χρόνος υπηρεσίας παύει να είναι το μοναδικό διαβατήριο για την επόμενη βαθμίδα.
Πλέον, καθιερώνεται ένα σύνθετο σύστημα κριτηρίων, όπου η υπηρεσιακή επάρκεια, όπως αυτή αποτυπώνεται στις εκθέσεις αξιολόγησης βάσει του ενιαίου πλαισίου δεξιοτήτων, θα είναι καθοριστική. Παράλληλα, εισάγονται ισχυρά κίνητρα ταχύτερης εξέλιξης για όσους διαθέτουν υψηλά ακαδημαϊκά προσόντα, όπως μεταπτυχιακούς και διδακτορικούς τίτλους, ή για όσους επιδεικνύουν εξαιρετική απόδοση, έχοντας αξιολογηθεί για τρία συνεχή έτη ως υπάλληλοι υψηλής απόδοσης και δυνατοτήτων.
Όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά η υφυπουργός Εσωτερικών Βιβή Χαραλαμπογιάννη, «οι συγκεκριμένες θεσμικές παρεμβάσεις συνθέτουν μια ριζική αλλαγή και ανακατεύθυνση ορισμένων βασικών λειτουργιών της διοίκησης του ανθρώπινου δυναμικού της δημόσιας διοίκησης, επαναχαράσσοντας αφενός τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσονται και προάγονται βαθμολογικά οι δημόσιοι υπάλληλοι κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας τους και αφετέρου τις διαδικασίες με τις οποίες αναδεικνύονται σε θέσεις ευθύνης τα ικανότερα και καταλληλότερα στελέχη του Δημοσίου.
Για πρώτη φορά συνδέεται μέσω συγκεκριμένων διαδικασιών και εξετάσεων η ιεραρχική εξέλιξη με την απόδοση και τις δεξιότητες».
Πώς θα επιλέγονται οι προϊστάμενοι μέσω του Μητρώου ΑΣΕΠ
Το σύστημα επιλογής για τις θέσεις ευθύνης στο δημόσιο αλλάζει ριζικά, προκειμένου να ξεπεραστούν τα χρόνια αδιέξοδα και οι καθυστερήσεις που οδηγούσαν πολλές υπηρεσίες στο να λειτουργούν επί δεκαετίες με αναπληρωτές προϊσταμένους.
Η νέα διαδικασία θα αφορά συνολικά περίπου 29.978 θέσεις ευθύνης σε ολόκληρο το Δημόσιο, εκ των οποίων οι 410 αφορούν γενικούς διευθυντές, οι 5.100 θέσεις διευθυντών, οι 132 υποδιευθυντών και οι 24.336 θέσεις προϊσταμένων τμημάτων.
Η κεντρική φιλοσοφία βασίζεται στη δημιουργία ενός διαρκούς ψηφιακού Μητρώου Υποψηφίων Προϊσταμένων. Το ΑΣΕΠ θα προκηρύσσει γραπτό διαγωνισμό κάθε τέσσερα χρόνια για την ένταξη στο μητρώο αυτό.
Οι ενδιαφερόμενοι θα υποβάλλουν ηλεκτρονικά την αίτησή τους και στη συνέχεια θα συμμετέχουν σε ηλεκτρονικές γραπτές εξετάσεις. Οι εξετάσεις αυτές δεν θα περιορίζονται σε στείρα αποστήθιση, αλλά θα περιλαμβάνουν γνωστικά αντικείμενα απαραίτητα για τη διοίκηση, καθώς και εξειδικευμένα τεστ δεξιοτήτων και εργασιακής αποτελεσματικότητας.
Η κατάταξη στο Μητρώο θα προκύπτει αυτόματα, ενώ με τη λήξη της θητείας των εν ενεργεία προϊσταμένων, το Υπουργείο Εσωτερικών θα προκηρύσσει τις θέσεις κεντρικά και αυτόματα. Η μοριοδότηση των τυπικών προσόντων και της εργασιακής εμπειρίας θα αντλείται απευθείας από το ηλεκτρονικό μητρώο υπαλλήλων HRMS, εκμηδενίζοντας τη γραφειοκρατία της υποβολής φυσικών δικαιολογητικών.
Από τη διαδικασία αυτή θα προκύπτει μια κλειστή λίστα επικρατέστερων υποψηφίων, από την οποία οι πολιτικοί προϊστάμενοι (υπουργοί, περιφερειάρχες, δήμαρχοι) θα κάνουν την τελική επιλογή. Για τις ανώτατες θέσεις των Γενικών Διευθύνσεων, οι υποψήφιοι θα περνούν από ένα δεύτερο στάδιο αυστηρότερων γραπτών και προφορικών δοκιμασιών πάνω στο συγκεκριμένο αντικείμενο της θέσης.
Αποκαλυπτική η μελέτη του ΑΣΕΠ για τις θέσεις ευθύνης
Η ανάγκη για αυτή τη βαθιά τομή τεκμηριώνεται με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο από τα ίδια τα στοιχεία της οργάνωσης του κράτους. Μέχρι σήμερα, η διαδικασία βασιζόταν στην πρωτοβουλία του εκάστοτε επικεφαλής του φορέα, με αποτέλεσμα οι συχνές αλλαγές πολιτικής ηγεσίας να παγώνουν τις κρίσεις για χρόνια. Η ανάληψη της διαδικασίας από την ανεξάρτητη αρχή έρχεται να δώσει λύση σε ένα αποδεδειγμένο πρακτικό αδιέξοδο.
Σύμφωνα με Έκθεση του ΑΣΕΠ, «απαιτούνται περίπου επτά χρόνια για την ολοκλήρωση της διαδικασίας επιλογής του συνόλου των 13.918 θέσεων προϊσταμένων Γενικών Διευθύνσεων, Διευθύνσεων και τμημάτων. Απαιτούνται στην πράξη 19.195 συνεδριάσεις για όλες τις θέσεις. Με τη σημερινή οργανωτική δομή και το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο καθίσταται πρακτικά αδύνατη η εκπλήρωση της αποστολής του ΑΣΕΠ στη στελέχωση της διοικητικής ηγεσίας».
Η αυτοματοποίηση των κρίσεων ανά τριετία και η ψηφιοποίηση της διαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού φιλοδοξούν να ανατρέψουν αυτή την πραγματικότητα. Το νέο σύστημα αντιμετωπίζει τη δημόσια διοίκηση ως έναν ζωντανό οργανισμό, όπου η αξιολόγηση, η βαθμολογική εξέλιξη και η επιλογή των στελεχών αποτελούν κρίκους της ίδιας αλυσίδας.
Όπως υπογραμμίζει η υφυπουργός Εσωτερικών, «το νομοσχέδιο δεν αντιμετωπίζει αποσπασματικά τα επιμέρους στοιχεία της υπηρεσιακής κατάστασης. Αντιθέτως, οικοδομεί ένα συνεκτικό και ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού όπου η αξιολόγηση τροφοδοτεί τις βαθμολογικές προαγωγές, που με τη σειρά τους επηρεάζουν τη δεξαμενή στελεχών η οποία συνδέεται με την επιλογή προϊσταμένων».
Τι αλλάζει στις προαγωγές και στις θέσεις ευθύνης στο Δημόσιο
| Σήμερα | Τι προβλέπει το νέο σύστημα |
|---|---|
| Η προαγωγή βασίζεται κυρίως στα χρόνια υπηρεσίας (χρονοωρίμανση). | Η προαγωγή θα εξαρτάται από τον χρόνο υπηρεσίας και την αξιολόγηση της απόδοσης. |
| Οι περισσότεροι υπάλληλοι αποκτούν τον ανώτερο βαθμό μόνο με την πάροδο των ετών. | Η βαθμολογική εξέλιξη θα συνδέεται με δεξιότητες, αξιολόγηση και υπηρεσιακή επάρκεια. |
| Οι προϊστάμενοι επιλέγονται μέσω διαδικασιών που ξεκινούν από κάθε φορέα ξεχωριστά. | Οι διαδικασίες θα προκηρύσσονται κεντρικά από το υπουργείο Εσωτερικών. |
| Δεν υπάρχουν γραπτές εξετάσεις για την επιλογή προϊσταμένων. | Καθιερώνονται ηλεκτρονικές γραπτές εξετάσεις μέσω ΑΣΕΠ. |
| Τα τυπικά προσόντα και η εμπειρία αποτελούν τα μοναδικά βασικά κριτήρια. | Θα συνυπολογίζονται εξετάσεις, προσόντα, εμπειρία και αξιολόγηση. |
| Τέσσερις βαθμοί στο βαθμολόγιο των δημοσίων υπαλλήλων. | Καθιερώνονται επτά βαθμοί υπηρεσιακής εξέλιξης. |
| Οι θέσεις ευθύνης συχνά παραμένουν για χρόνια με αναπληρωτές προϊσταμένους. | Δημιουργείται Μητρώο Υποψηφίων Προϊσταμένων και τακτικές προκηρύξεις κάθε τετραετία. |
| Δεν υπάρχουν ιδιαίτερα κίνητρα για υψηλή απόδοση. | Μεταπτυχιακά, διδακτορικά και συνεχόμενες υψηλές αξιολογήσεις επιταχύνουν την εξέλιξη. |
Νέο βαθμολόγιο με επτά βαθμούς
Το σχέδιο νόμου προβλέπει επίσης την αντικατάσταση του σημερινού συστήματος τεσσάρων βαθμών με νέο βαθμολόγιο επτά επιπέδων. Η νέα δομή περιλαμβάνει:
- Ζ΄ βαθμός: Νεοεισερχόμενοι υπάλληλοι.
- ΣΤ΄ βαθμός: Υπάλληλοι μικρής εμπειρίας.
- Ε΄ βαθμός: Υπάλληλοι μεσαίας εμπειρίας.
- Δ΄ βαθμός: Υπάλληλοι αυξημένης εμπειρίας.
- Γ΄ βαθμός: Εξειδικευμένα στελέχη.
- Β΄ βαθμός: Προϊστάμενοι Διευθύνσεων.
- Α΄ βαθμός: Προϊστάμενοι Γενικών Διευθύνσεων.
Με αυτόν τον τρόπο, οι βαθμοί παύουν να αποτυπώνουν μόνο τα χρόνια υπηρεσίας και συνδέονται περισσότερο με το επίπεδο γνώσεων, εμπειρίας και διοικητικής ευθύνης.
Κίνητρα για όσους διακρίνονται
Το νέο σύστημα εισάγει και επιπλέον κίνητρα για τους υπαλλήλους που διακρίνονται. Τα μεταπτυχιακά, τα διδακτορικά, οι πιστοποιήσεις, αλλά και οι συνεχόμενες υψηλές αξιολογήσεις θα μπορούν να επιταχύνουν τη βαθμολογική εξέλιξη. Παράλληλα, οι υπάλληλοι που αξιολογούνται για τρία συνεχόμενα χρόνια ως υψηλής απόδοσης θα αποκτούν συγκριτικό πλεονέκτημα στην υπηρεσιακή τους εξέλιξη.
Ads
