«Ψηφιακή ασπίδα» για τους ανήλικους: Τι αλλάζει σε facebook, Instagram, TikTok

Η Ελλάδα εισέρχεται σε τροχιά εφαρμογής ενός νέου αυστηρού πλαισίου που περιορίζει την πρόσβαση παιδιών κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με ορίζοντα πλήρους ισχύος την 1η Ιανουαρίου 2027. Πρόκειται για μια από τις πιο φιλόδοξες παρεμβάσεις που έχουν παρουσιαστεί τα τελευταία χρόνια για την προστασία των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον, σε μια περίοδο όπου η ανεξέλεγκτη χρήση των πλατφορμών από παιδιά και εφήβους προκαλεί ολοένα και μεγαλύτερο προβληματισμό.

Η ρύθμιση εντάσσεται στη συνολική ευρωπαϊκή στρατηγική για την ασφάλεια των παιδιών στο διαδίκτυο και συνδέεται άμεσα με τον Digital Services Act, ο οποίος διαμορφώνει το νέο πλαίσιο λειτουργίας των ψηφιακών πλατφορμών σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η παρέμβαση αυτή δεν έρχεται να απαντήσει σε ένα θεωρητικό πρόβλημα, αλλά σε μια ήδη διαμορφωμένη πραγματικότητα, όπου τα παιδιά εκτίθενται καθημερινά σε έναν ψηφιακό κόσμο χωρίς επαρκή όρια και φίλτρα προστασίας.

Από το 2027, ανήλικοι κάτω των 15 ετών δεν θα μπορούν να χρησιμοποιούν δημοφιλείς πλατφόρμες όπως το Facebook, το Instagram και το TikTok. Ωστόσο, η εφαρμογή του μέτρου δεν θα είναι απότομη, καθώς δεν προβλέπεται αυτόματη διαγραφή των υφιστάμενων λογαριασμών, αλλά μια σταδιακή διαδικασία προσαρμογής, με επίκεντρο την αξιόπιστη επαλήθευση ηλικίας.

Κεντρικός πυλώνας του νέου συστήματος είναι η ανάπτυξη και η υποχρεωτική χρήση μηχανισμών age verification. Οι ίδιες οι πλατφόρμες καλούνται να εφαρμόσουν τεχνολογικά εργαλεία που θα διασφαλίζουν ότι οι χρήστες πληρούν το απαιτούμενο ηλικιακό όριο, ενώ ιδιαίτερο βάρος δίνεται στη διαδικασία επανεπαλήθευσης, ώστε να εντοπίζονται λογαριασμοί με ψευδή στοιχεία και να αποκλείονται.

Η ευθύνη μεταφέρεται έτσι κυρίως στις ίδιες τις πλατφόρμες, που δεν θα αρκεί απλώς να ελέγχουν, αλλά θα πρέπει να αποτρέπουν ουσιαστικά την πρόσβαση σε ανήλικους κάτω των 15 ετών. Ο ρόλος του κράτους παραμένει κρίσιμος, αλλά επικεντρώνεται κυρίως στην εποπτεία, τον συντονισμό και τη διασύνδεση με τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς ελέγχου.

Στην Ελλάδα, τον έλεγχο της εφαρμογής θα αναλάβουν η ΕΕΤΤ ως Συντονιστής Ψηφιακών Υπηρεσιών, το ΕΣΡ και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα. Σε περίπτωση παραβάσεων, οι ελληνικές αρχές θα ενεργοποιούν τον ευρωπαϊκό μηχανισμό που προβλέπεται από το νέο θεσμικό πλαίσιο, ώστε να αξιολογούνται οι ευθύνες και να επιβάλλονται κυρώσεις.

Καθοριστικός θεωρείται και ο ρόλος του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, που έχει τον κεντρικό συντονισμό της στρατηγικής. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η ανάπτυξη του KidsWallet, μιας εφαρμογής που θα λειτουργεί τόσο ως μηχανισμός επιβεβαίωσης ηλικίας όσο και ως εργαλείο για τη γονική εποπτεία. Παράλληλα, η ελληνική πλευρά επιδιώκει να ανοίξει σε ευρωπαϊκό επίπεδο τη συζήτηση για ένα ενιαίο «ψηφιακό όριο ενηλικίωσης».

Η νέα ρύθμιση δεν παρουσιάζεται ως μια απλή απαγόρευση, αλλά ως μια παρέμβαση που επιδιώκει να ενισχύσει τον ρόλο της οικογένειας. Οι γονείς καλούνται να αξιοποιήσουν νέα εργαλεία ελέγχου και να αποκτήσουν πιο ενεργό ρόλο στην παρακολούθηση της ψηφιακής ζωής των παιδιών τους. Παράλληλα, τονίζεται ότι καμία τεχνολογική λύση δεν μπορεί να υποκαταστήσει την επικοινωνία μέσα στην οικογένεια και την καλλιέργεια υπεύθυνης ψηφιακής συμπεριφοράς.

Η ανάγκη αυτής της παρέμβασης στηρίζεται και σε ισχυρό επιστημονικό υπόβαθρο. Πλήθος μελετών έχει καταδείξει ότι η υπερβολική χρήση των social media μπορεί να συνδεθεί με άγχος, κατάθλιψη, διαταραχές ύπνου, κοινωνική απομόνωση και έκθεση σε φαινόμενα διαδικτυακής παρενόχλησης. Ο ψηφιακός εθισμός αναγνωρίζεται πλέον όλο και πιο συχνά ως ένα σοβαρό ζήτημα δημόσιας υγείας που επηρεάζει την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των παιδιών.

Το πλαίσιο συνοδεύεται και από αυστηρό σύστημα κυρώσεων για τις εταιρείες που δεν θα συμμορφωθούν. Προβλέπονται πρόστιμα που μπορούν να φτάσουν έως και το 6% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών, καθώς και ημερήσια πρόστιμα μέχρι να διασφαλιστεί πλήρης συμμόρφωση. Δεν αποκλείονται ακόμη και περιορισμοί στη λειτουργία των πλατφορμών, αν διαπιστωθεί συστηματική παραβίαση των κανόνων.

Το χρονοδιάγραμμα προβλέπει ευρωπαϊκή διαβούλευση μέσα στο 2026, ψήφιση της σχετικής ρύθμισης εντός του ίδιου έτους και μια περίοδο τεχνικής προσαρμογής για τις εταιρείες. Η πλήρης εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027 αναμένεται να αλλάξει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο οι ανήλικοι αλληλεπιδρούν με το ψηφιακό περιβάλλον, με στόχο να περιοριστεί το «scroll χωρίς όρια» και να ενισχυθεί η προστασία των παιδιών σε μια εποχή όπου η καθημερινότητα γίνεται όλο και πιο ψηφιακή.

Η συζήτηση αυτή αφορά ολόκληρη την κοινωνία και αγγίζει άμεσα και την καθημερινότητα των οικογενειών στα Τρίκαλα και στον Δήμο Φαρκαδόνας, όπου όπως και σε όλη τη χώρα, γονείς και εκπαιδευτικοί αναζητούν τρόπους να προστατεύσουν τα παιδιά από τις σκοτεινές όψεις της ψηφιακής υπερβολής χωρίς να τα αποκόψουν από τις δυνατότητες της σύγχρονης τεχνολογίας.

Πηγή: dnews.gr