Οι παλιές ονομασίες των χωριών του Νομού Τρικάλων – Ο χάρτης του χθες
Φωτ. Τάκης Τλούπας
Από τα Οθωμανικά και Σλαβικά χρόνια, έως τις σύγχρονες μετονομασίες του 20ού αιώνα, τα χωριά του Νομού Τρικάλων «κουβαλούν» βαριά ιστορία πίσω από τα ονόματά τους. Ονόματα που γεννήθηκαν μέσα από τις γλώσσες των κατακτητών, από τη μορφολογία του εδάφους ή από κάποια ιδιαίτερη φυσική ή πολιτισμική ιδιαιτερότητα της κάθε περιοχής. Το KriniLive.gr παρουσιάζει μια μεγάλη λίστα με τις παλιές και νέες ονομασίες των χωριών του νομού Τρικάλων, με στόχο να φωτίσει άγνωστες πτυχές της τοπικής ιστορίας.
Οι παλιές ονομασίες των χωριών του Νομού Τρικάλων δεν είναι τυχαίες. Στις περισσότερες περιπτώσεις, προέρχονται από:
- Τουρκικές, σλαβικές και αρβανίτικες λέξεις, κατάλοιπα των περιόδων κυριαρχίας ή επιρροής,
- Γεωγραφικά στοιχεία (όπως “Βαλτινό” λόγω βάλτων),
- Ή χαρακτηριστικά της τοπικής ζωής (όπως η «Πόρτα» – είσοδος προς τα ορεινά).
Μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλίας και των υπόλοιπων περιοχών από την Οθωμανική κυριαρχία, το ελληνικό κράτος ξεκίνησε μια εκτενή διαδικασία μετονομασίας χωριών με στόχο την αποκατάσταση της ελληνικής ταυτότητας και πολιτισμικής κληρονομιάς.
Ενδεικτικά παραδείγματα:
- Βοστίδι → Κρήνη: Ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η παλιά Σλάβικη λέξη για “οπωροφόρο τόπο” αντικαταστάθηκε από μια ελληνική λέξη που τιμά τις φυσικές πηγές του χωριού.
- Μπουχούνιτσα → Μεγαλοχώρι: Από σλαβική ρίζα, η νέα ονομασία δίνει έμφαση στην ανάπτυξη και στον πληθυσμό του χωριού.
- Τσιότι → Φαρκαδόνα: Μετονομασία που επαναφέρει την αρχαία ελληνική τοπωνυμία της περιοχής.
- Ζάρκο Μαρί → Πηνειάδα: Το όνομα αναδεικνύει τη σύνδεση με τον Πηνειό ποταμό.
- Τουρναβοί → Χρυσαυγή: Από τουρκική λέξη σε ένα όνομα που αποπνέει φως και ελπίδα.
Παλιές λέξεις – σύγχρονες αναμνήσεις
Αν και οι επίσημες ονομασίες έχουν αλλάξει εδώ και δεκαετίες, πολλοί κάτοικοι – κυρίως των μεγαλύτερων ηλικιών – συνεχίζουν να αναφέρονται στα χωριά τους με τα παλιά τους ονόματα. Είναι μια άτυπη λαογραφική επιβίωση, ένα κομμάτι της συλλογικής μνήμης που δεν ξεχνιέται. Οι ρίζες, άλλωστε, δεν ξεριζώνονται εύκολα…
Πλήρης κατάλογος: Παλιές και νέες ονομασίες των χωριών του Νομού Τρικάλων
| Νέα Ονομασία | Παλιά Ονομασία |
|---|---|
| Αγία Παρασκευή | Τζούρτζια |
| Αγία Τριάδα | Τραχανιώτης |
| Άγιοι Απόστολοι | Ζαπτσαίος |
| Άγιος Βησσαρίωνας | Ντούσικο |
| Άγιος Δημήτριος | Τσιούγκουρον |
| Άγιος Νικόλαος | Κοιλάδα |
| Άγιος Προκόπιος | Ζιόλι |
| Αγιόφυλλο | Βελεμίστι |
| Αγναντιά | Όστροβος |
| Αγρελιά | Σμόλια |
| Αετός | Δοβρόι |
| Αηδόνα | Αϊβάν |
| Αθαμανία | Μουτσιάρα |
| Αμάραντος | Βενδίστα |
| Αμμουδιά | Ζγκάρι |
| Αμπέλια | Καρούτια |
| Αμπελοχώρι | Μποροβίκο |
| Ανθούσα | Λιμπίντζα |
| Αρματολικό | Μπούκουρο |
| Ασπροκλησσιά | Μονδέα |
| Αύρα | Κόπραινα |
| Αχλαδέα | Βουρλοχώρι |
| Αχλαδοχώρι | Βόργιανη |
| Βαλτινό | Βαλτσινό |
| Βασιλική | Βοεβόδα |
| Βλαχάβα | Σμολιανή |
| Βροντερό | Λάντζου |
| Βυτουμάς | Μετόχι |
| Γάβρος | Γάβροβο |
| Γκολφάρι | Κορφάρι |
| Γλίστρα | Γκαβαλιόρα |
| Γλυκομηλιά | Κάτω Περλιάγκο |
| Γόμφοι | Ραψίστα |
| Δενδροχώρι | Παπαράντζα |
| Διάβα | Πρεβέντα |
| Διαλεκτό | Διάλεσι |
| Διάσελο | Πάνιτσα |
| Δίλοφος | Μπλιτσαίικα |
| Διπόταμος | Λέσταινο |
| Δροσερό | Στεφανοσαίοι |
| Δροσοχώρι | Τυφλοσέλι |
| Ελάτη | Τύρνα |
| Ελάφι | Λουζέστι |
| Ελευθεροχώρι | Βακούφι |
| Ελληνόκαστρο | Κούρσεβο |
| Εξάλοφος | Κωσταρελέικα |
| Ζάρκο | Φαϋττός |
| Ζηλευτή | Ζούλιανη |
| Θεόπετρα | Κουβέλτσι |
| Θεοτόκος | Φλάκα Κερασιάς |
| Κακοπλεύρι | Δουλίχι |
| Καλλιθέα | Χασάν Καλύβια |
| Καλλιρόη | Βελιτσένη |
| Καλομοίρα | Γκουδοβάσδα |
| Καλονέρι | Νικλίτσι |
| Καλοχώρι | Μανδραβέλι |
| Καστανέα | Ράχοβον |
| Καστανιά | Κουστιάνα |
| Κατάφυτο | Κόττορι |
| Κάτω Ελάτη | Ασπρόβαλτος |
| Κεφαλόβρυσο | Μέρτσι |
| Κηπάκι | Βράνοι |
| Κλεινός | Κλεινοβός |
| Κορυδαλλός | Τζενεράδες |
| Κορυφή | Καπρόι |
| Κοτρώνι | Δραμίζι |
| Κρήνη | Βοστίδι |
| Κρύα Βρύση | Βανακούλια |
| Λαγκαδιά | Κόρμποβο |
| Λαφίνα | Σκλήβενο |
| Λεπτοκαριά | Σελίμογλου |
| Λιβαδοχώρι | Γκιόνθι |
| Λογγάς | Δωρικόν |
| Λυγαριά | Γορζί |
| Ματονέρι | Κοκλέσι |
| Μεγάλη Κερασιά | Μεϊδάν |
| Μεγαλοχώρι | Μπουχούνιτσα |
| Μεσούντα | Μουσίντα |
| Μεσοχώρα | Βιτσίστα |
| Μοσχόφυτο | Κορνέσι |
| Μουριά | Μικρή Πουλιάνα |
| Μυρόφυλλο | Μυρίκοβο |
| Νέα Ζωή | Μπούρσιανη |
| Νέα Πεύκη | Πλόπι |
| Νεράιδα | Γρεβενοσέλι |
| Νεραϊδοχώρι | Βετερνίκο |
| Ξυλοχώρι | Ταχάι |
| Οιχαλία | Νεοχώρι |
| Οξύνεια | Μερίτσα |
| Ορεινή | Καψιοχαίικα |
| Ορθοβούνι | Τσουραναίοι |
| Παλαιομονάστηρο | Μπελέτσι |
| Παλαιόπυργος | Ζαβλάνια |
| Παλαιοχώρι | Παλιογκορτσιά |
| Παλαιοχώρι Γαρδικίου | Κεράσοβο |
| Παναγία | Κουτσούφλιανη |
| Παναγίτσα | Τσιοτούλι |
| Παράμερο | Βαρδάρι |
| Παραπόταμος | Τσιαγαλί |
| Περδικοράχη | Κατίδι |
| Περιστέρα | Τσάσι |
| Πετροχώρι | Βύτσενα |
| Πετρωτό | Μπάγια |
| Πεύκη | Στρούζα |
| Πηγή | Πουλιάνα |
| Πηνειάδα | Ζάρκο Μαρί |
| Πιαλεία | Λεπενίτσα |
| Πλάτανος | Βάνια |
| Πολυθέα | Δραγοβίστη |
| Πολυνέρι | Κοθώνι |
| Πρίνος | Τόσκεσι |
| Πύλη | Πόρτα |
| Ρίζωμα | Σκλάταινα |
| Στεφάνι | Σκληνιάσα |
| Στουρναρέικα | Κούτσαινα |
| Ταξιάρχες | Κριτσίνι |
| Τετράκωμο | Μιέρι |
| Τρίλοφος | Ντούγλιστα |
| Τρυγόνα | Χλιντσιάδες |
| Φανερωμένη | Κουρμπαλί |
| Φαρκαδόνα | Τσιότι |
| Φήκη | Βαρμπόπη |
| Φιλύρα | Λεσιανά |
| Φωτάδα | Τσιάρα |
| Φωτεινό | Τσιούκα |
| Χαϊδεμένη | Τολπίτσα |
| Χαλίκι | Χαλκίς |
| Χρυσαυγή | Τουρναβοί |
| Χρυσομηλιά | Πάνω Περλιάγκο |
| Ψήλωμα | Κριτσοτάδες |
Γιατί να γνωρίζουμε τις παλιές ονομασίες;
Η γνώση των παλιών ονομάτων:
- Μας συνδέει με την ιστορία του τόπου,
- Φωτίζει το πολυπολιτισμικό παρελθόν της Θεσσαλίας,
- Τροφοδοτεί την τοπική έρευνα, τη λαογραφία και την πολιτισμική αυτογνωσία.
Επιμέλεια: Θοδωρής Λακιάρας, KriniLive.gr – Γιατί η ιστορία του τόπου μας αξίζει να ακουστεί.
Αν γνωρίζετε ιστορίες πίσω από παλιές ονομασίες, επικοινωνήστε μαζί μας για να τις καταγράψουμε.
Φωτογραφία εξωφύλλου: Τάκης Τλούπας
Ads
