Η μυστική τεχνητή νοημοσύνη που θα μπορούσε να βοηθήσει στην εξήγηση αυτού του τρελού Παγκοσμίου Κυπέλλου
Σύνταξη – επιμέλεια: Στέλιος Βασιλούδης
Το φετινό Παγκόσμιο Κύπελλο της FIFA είναι ασυνήθιστα ασταθές. Η διευρυμένη μορφή των 48 ομάδων έχει αποφέρει μια σειρά από εκπληκτικά αποτελέσματα – συμπεριλαμβανομένου του Πράσινου Ακρωτηρίου, που ενώ κατατάσσεται 67ο και αγωνίζεται στο πρώτο του Παγκόσμιο Κύπελλο, κράτησε την Ισπανία, το μεγάλο φαβορί, σε ισοπαλία χωρίς σκορ στην Ατλάντα, πριν ανακάμψει από το αδιέξοδο και ισοφαρίσει με 2-2 την Ουρουγουάη.
Ο γύρος νοκ άουτ των 32 ομάδων συνέχισε σε αυτό το μοτίβο. Η Παραγουάη απέκλεισε την τετράκις πρωταθλήτρια Γερμανία στα πέναλτι, αφού μια αμφιλεγόμενη κλήση του βοηθού διαιτητή μέσω βίντεο (VAR) ακύρωσε ένα γερμανικό γκολ στην παράταση για φάουλ στην περιοχή.
Ένας πιθανός παράγοντας που παίζει ρόλο εδώ: ο τρόπος με τον οποίο κατανέμονται πλέον τα δεδομένα του τουρνουά.
Η Lenovo, ο κατασκευαστής υποδομών υπολογιστών και υπολογιστών, δημιούργησε ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης (AI) που παρέχει και στις 48 ομάδες πρόσβαση στα δεδομένα τουρνουά της FIFA. Το σύστημα, που ονομάζεται Football AI Pro, είναι ένας βοηθός γνώσης που ενορχηστρώνει πολλαπλές παραμέτρους τεχνητής νοημοσύνης σε περισσότερες από 2.000 μετρήσεις ειδικά για το ποδόσφαιρο και petabytes δεδομένων παρακολούθησης, απόδοσης και ιστορικού. Κάθε ομάδα ξεκίνησε το τουρνουά με την ίδια βάση δεδομένων, από την εξαιρετικά έμπειρη Ισπανία μέχρι το πρωτοεμφανιζόμενο Κουρασάο.
Αυτό εγείρει ένα ευρύτερο ερώτημα για αυτό το Παγκόσμιο Κύπελλο: Τι συμβαίνει όταν η προηγμένη ποδοσφαιρική νοημοσύνη μετακινείται από τα παρασκήνια της ελίτ στα χέρια κάθε ομάδας του τουρνουά;
Η ΑΙ δίπλα στον πάγκο
Το λογισμικό είναι επίσης διαθέσιμο στα κινητά τηλέφωνα των ομάδων, δίνοντας στους παίκτες και το προπονητικό επιτελείο άμεση πρόσβαση. Σύμφωνα με μια πηγή κοντά στη FIFA, οι ομάδες και οι παίκτες φαίνεται να το χρησιμοποιούν εκτενώς μετά τους αγώνες για να αξιολογούν την ατομική και ομαδική απόδοση και να συγκρίνουν τα αποτελέσματα με προηγούμενα παιχνίδια.
Ο ρόλος της Lenovo εκτείνεται πέρα από τις αναφορές παρακολούθησης. Βασιζόμενη σε μια συνεργασία που ανακοίνωσε η FIFA τον Οκτώβριο του 2024, η εταιρεία ανέπτυξε ένα τρισδιάστατο μοντέλο με τεχνητή νοημοσύνη και των 1.248 παικτών που αγωνίζονται αυτό το καλοκαίρι. Αυτά τα avatar υποστηρίζουν αποφάσεις οφσάιντ και δίνουν στους οπαδούς μια πιο καθαρή εικόνα των κρίσιμων στιγμών από πολλαπλές οπτικές γωνίες. Στο παρασκήνιο, οι διακομιστές Lenovo ThinkSystem στο Διεθνές Κέντρο Μετάδοσης της FIFA στο Ντάλας επεξεργάζονται και διανέμουν ζωντανό περιεχόμενο αγώνων σε περισσότερες από 1.000 οθόνες σε όλες τις εγκαταστάσεις της FIFA, μειώνοντας την καθυστέρηση ροής από περίπου 40 δευτερόλεπτα σε λιγότερο από 5, σύμφωνα με τη Lenovo.
Ένα από αυτά τα τρισδιάστατα άβαταρ τράβηξε πρόσφατα την προσοχή στο Μαϊάμι, κατά τη διάρκεια του αγώνα της Πορτογαλίας εναντίον της Κολομβίας για τη φάση των ομίλων. Η Κολομβία φάνηκε για λίγο να έχει σκοράρει το νικητήριο γκολ στις καθυστερήσεις, όταν ο κεντρικός αμυντικός Davinson Sanchez σκόραρε με κεφαλιά μετά από κόρνερ. Το VAR έκρινε ότι το μεγάλο δάχτυλο του ποδιού του ήταν οφσάιντ με πολύ μικρή διαφορά.
Ο Ken Wong, παγκόσμιος πρόεδρος του Ομίλου Λύσεων και Υπηρεσιών της Lenovo, ηγείται της ομάδας πίσω από αυτές τις τεχνολογίες. Λέει ότι ένας από τους στόχους της Lenovo είναι να χρησιμοποιήσει την τεχνολογία για να βελτιώσει τον τρόπο που παίζεται, διαιτητεύεται και παρουσιάζεται το παιχνίδι.
«Για εμάς, το θέμα είναι πώς θα μπορούσαμε να συνδυάσουμε την τεχνολογία μας, να δώσουμε μια υπόσχεση στο παιχνίδι και να την πραγματοποιήσουμε», λέει στην Fast Company. «Είμαστε εξαιρετικά γνωστοί για το χαρτοφυλάκιο υλικού μας, από την τσέπη μέχρι την αιχμή και το cloud. Εκεί που έχουμε κάνει πολλή δουλειά είναι να βοηθάμε τους πελάτες μας, συμπεριλαμβανομένης της FIFA, να κατανοήσουν πόσο διαφορετική είναι η Lenovo σήμερα και τις δυνατότητές μας πέρα από τις συσκευές PC endpoint».
Οι ομάδες φαίνεται να προσεγγίζουν τους αγώνες διαφορετικά, ιδιαίτερα εναντίον παραδοσιακών ομάδων με μεγάλη δυναμική. Ο Wong δεν υποστηρίζει ότι η ισότιμη πρόσβαση στο Football AI Pro παράγει ίσα αποτελέσματα. Λέει ότι η FIFA έχει εκτιμήσει την πλατφόρμα επειδή καθιστά τα ιδιόκτητα δεδομένα του τουρνουά διαθέσιμα σε κάθε ομάδα. «Παλιότερα, μόνο οι ισχυρές ομάδες μπορούσαν να έχουν μια εξαιρετικά ταλαντούχα ομάδα αναλυτών και την αντίστοιχη υπολογιστική ισχύ. Ωστόσο, η δουλειά μας δεν είναι να τους διδάξουμε πώς να χρησιμοποιούν το Football AI Pro. Ορισμένες ομάδες χρησιμοποιούν και θα χρησιμοποιήσουν το Football AI Pro καλύτερα από άλλες», λέει. «Απλώς φροντίζουμε να απελευθερώσουμε την πλήρη δύναμη της τεχνολογίας, να εκδημοκρατίσουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη και τα ιδιόκτητα περιουσιακά στοιχεία της FIFA, για να κάνουμε το παιχνίδι πιο ενδιαφέρον και πιο δίκαιο».
Ο CTO της Lenovo, Tolga Kurtoglu, έκανε μια παρόμοια παρατήρηση όταν κυκλοφόρησε το Football AI Pro στην φετινή Έκθεση Ηλεκτρονικών Καταναλωτών στο Λας Βέγκας. Η εταιρεία είχε ήδη αναπτύξει πρώιμες εκδόσεις αρκετών τεχνολογιών στο Παγκόσμιο Κύπελλο Συλλόγων FIFA το καλοκαίρι του 2025, χρησιμοποιώντας αυτό το τουρνουά ως δοκιμή πριν από τη μεγαλύτερη διοργάνωση το επόμενο καλοκαίρι. Αυτό επέτρεψε στη Lenovo να μάθει, να επαναλάβει και να βελτιώσει τα συστήματα πριν από την ανάπτυξη των συστημάτων σε κλίμακα Παγκοσμίου Κυπέλλου, συμπεριλαμβανομένου ενός Κέντρου Ευφυούς Διοίκησης που χρησιμοποιεί περιλήψεις Τεχνητής Νοημοσύνης σε πραγματικό χρόνο για να βοηθήσει στη διαχείριση των λειτουργιών του τουρνουά σε τρεις χώρες.
Ο Kurtoglu είπε ότι η βαθύτερη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης και των δεδομένων θα μπορούσε να επηρεάσει τις τακτικές, τη λήψη αποφάσεων και τον σχεδιασμό τουρνουά. «Όσο περισσότερα δεδομένα έχουμε, τόσο περισσότερες αναλύσεις και Τεχνητή Νοημοσύνη μπορούμε να εφαρμόσουμε και τελικά αυτό θα αλλάξει τις τακτικές, την ανάλυση, ακόμη και τα σχόλια», είπε.
Η AI της κάμερας του διαιτητή που παραλίγο να μην λειτουργήσει
Μία από τις πιο ορατές τεχνολογίες του τουρνουά είναι το Referee View, το υλικό από κάμερα τοποθετημένη στο κεφάλι, με σταθεροποίηση τεχνητής νοημοσύνης, που δείχνει στους θεατές τι βλέπουν οι διαιτητές σε κρίσιμες στιγμές.
Ο Wong είπε ότι η κατασκευή της φετινής έκδοσης βίντεο με σταθεροποίηση τεχνητής νοημοσύνης απαιτούσε την επίλυση τριών πρακτικών μηχανικών προβλημάτων. Η κάμερα έπρεπε να είναι αρκετά ελαφριά ώστε ο διαιτητής να μπορεί να τη φοράει για περισσότερα από 90 λεπτά. Η μπαταρία έπρεπε να διαρκεί για τα διαλείμματα ενυδάτωσης και για οποιονδήποτε επιπλέον χρόνο που απαιτούνταν πέρα από τα 90 λεπτά που ορίζει ο κανονισμός. Το υλικό έπρεπε επίσης να φτάνει στους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς με πολύ μικρή καθυστέρηση. Η πρώτη προσέγγιση της Lenovo δεν λειτούργησε.
«Όταν το κάναμε για πρώτη φορά, απλώς τοποθετήσαμε τα πάντα σε ένα ενιαίο μεγάλο γλωσσικό μοντέλο. Και διαπιστώσαμε ότι το αποτέλεσμα δεν ήταν ιδιαίτερα ελπιδοφόρο, επειδή η καθυστέρηση δεν ήταν τόσο μικρή όσο περιμέναμε και η ισχύς που καταναλώσαμε ήταν μεγάλη», είπε ο Wong. Έτσι, η ομάδα ανακατασκεύασε τον αγωγό γύρω από την εσωτερική αρχιτεκτονική της Lenovo, που ονομάζεται xIQ. «Πράγματι, ολόκληρη η εργασία σταθεροποίησης βίντεο με τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να χωριστεί σε τέσσερις διαφορετικές υποεργασίες», εξήγησε ο Wong. «Έτσι, τη χωρίσαμε σε τέσσερα μέρη και ζητήσαμε από τέσσερα μικρότερα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης να εκτελέσουν τις επιμέρους εργασίες τις οποίες στη συνέχεια ενσωματώσαμε σε ένα σύνολο. Η καθυστέρηση είναι τώρα πολύ μικρότερη και η κατανάλωση ενέργειας πολύ καλύτερη».
Η εμπειρία αντικατοπτρίζει ένα ευρύτερο μάθημα στην εφαρμοσμένη Τεχνητή Νοημοσύνη. Τα μεγαλύτερα μοντέλα δεν είναι πάντα τα πιο κατάλληλα για συστήματα πραγματικού χρόνου που πρέπει να λειτουργούν υπό αυστηρούς περιορισμούς ισχύος και καθυστέρησης.
«Εφαρμόσαμε την ίδια τεχνολογία στο παρελθόν για τη δική μας αλυσίδα εφοδιασμού – χρησιμοποιώντας αναλυτικά βίντεο στον ποιοτικό έλεγχο των συστημάτων παραγωγής», είπε ο Wong. «Δεν είμαστε ειδικοί στο ποδόσφαιρο». Η Lenovo ενσωμάτωσε επίσης μηχανικούς στο προσωπικό της FIFA για 18 μήνες πριν από την έναρξη.
Το ψηφιακό σώμα πίσω από κάθε κλήση οφσάιντ
Κάθε παίκτης σαρώθηκε ψηφιακά πριν από την έναρξη του τουρνουά. Η Lenovo αναφέρει ότι η διαδικασία διαρκεί περίπου ένα δευτερόλεπτο ανά αθλητή και παράγει το τρισδιάστατο μοντέλο που τροφοδοτεί πλέον τα συστήματα VAR και οφσάιντ, συμπεριλαμβανομένης της απόφασης που έβαλε τέλος στον πανηγυρισμό της Κολομβίας στον αγώνα με την Πορτογαλίας.
Όμως οι αθλητές αλλάζουν κατά τη διάρκεια ενός μηνιαίου τουρνουά. Μπορεί να χάσουν βάρος, να αλλάξουν το βηματισμό τους μετά από έναν τραυματισμό ή να διαχειριστούν την κόπωση διαφορετικά μετά από τρεις εβδομάδες αγώνων. Σε ερώτηση αν κλήσεις VAR που γίνονται με μετρήσεις τόσο μεγάλης ακρίβειας εφαρμόζονται σε σχέση με σώματα ποδοσφαιριστών που μπορεί να έχουν αλλάξει από την αρχική σάρωση, ο Wong απάντησε: «Η σάρωση γίνεται μόνο μία φορά και οι μικροσκοπικές αλλαγές ενδέχεται να μην επηρεάζουν το αποτέλεσμα σε σημαντικό βαθμό», είπε. «Οι μικροσκοπικές αλλαγές δεν θα έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο επειδή εργαζόμαστε συνεχώς για τη βελτίωση της ακρίβειας που μπορούμε να παράγουμε. Πολλά από τα βίντεο θα επηρεαστούν από τον φωτισμό, τον καιρό και την ταχύτητα του παίκτη. Αυτές είναι οι κύριες παράμετροι στη μοντελοποίηση μας».
Η προέλευση του συστήματος δεν είναι ποδοσφαιρική. Ο Wong είπε ότι η Lenovo ανέπτυξε για πρώτη φορά σχετική τεχνολογία για τη ρομποτική. «Η τεχνολογία, όταν πρωτοεμφανίστηκε για εμάς, προοριζόταν για τις ρομποτικές μας λύσεις», είπε ο Wong. «Χρειαζόμαστε Πνευματική Ιδιοκτησία (IP) για να δημιουργήσουμε έναν ψηφιακό χώρο, ένα ψηφιακό δίδυμο, ώστε να μπορούμε να οργανώσουμε ένα ρομπότ που να λειτουργεί σε τρισδιάστατο χώρο με τον ίδιο τρόπο που υπάρχει στον φυσικό χώρο. Η ίδια πλατφόρμα εφαρμόζεται τώρα σε αυτά τα τρισδιάστατα avatar για να παρέχει πιο ακριβή δεδομένα για την κρίση του διαιτητή».
Η ανθρώπινη σφυρίχτρα και η μαρτυρία της μηχανής
Τα πλάνα διαιτητών με σταθεροποίηση από τεχνητή νοημοσύνη και τα τρισδιάστατα μοντέλα παικτών βοηθούν πλέον στη λήψη αποφάσεων σχετικά με γκολ, φάουλ και οφσάιντ. Αυτό εγείρει ένα πρακτικό ερώτημα σχετικά με τον ρόλο της Lenovo στο σύστημα αποδεικτικών στοιχείων του ποδοσφαίρου. Ο Wong είπε ότι ο ρόλος της εταιρείας περιορίζεται στην παροχή τεχνολογίας.
«Υπάρχει μια πολύ σαφής κατανομή ρόλων και ευθυνών», είπε. «Η Lenovo είναι πάροχος τεχνολογίας και η FIFA διοργανώνει τα μεγαλύτερα ποδοσφαιρικά τουρνουά στον πλανήτη. Η δουλειά μας είναι να διερευνήσουμε όλες τις τεχνολογικές επιλογές για να βοηθήσουμε τη FIFA να πετύχει τον σκοπό της. Όσον αφορά την τελική απόφαση ο διαιτητής εξακολουθεί να έχει την τελική εξουσία», λέει ο Wong.
«Τώρα έχει πολλές πρόσθετες πληροφορίες και βοήθεια με δεδομένα που θα τον διευκολύνουν να κάνει τη σωστή επιλογή. Αλλά αυτός παίρνει την τελική απόφαση», συμπληρώνει ο ίδιος.
Αυτή η διάκριση είναι σημαντική, ακόμη και αν στην πράξη γίνεται όλο και πιο περίπλοκη. Ένας διαιτητής που υποστηρίζεται από τρισδιάστατη μοντελοποίηση σε επίπεδο εκατοστού εργάζεται με διαφορετική βάση στοιχείων από έναν διαιτητή που κρίνει μια γραμμή οφσάιντ με το μάτι. Το βιβλίο κανόνων εξακολουθεί να αποδίδει την απόφαση στον άνθρωπο-διαιτητή, αλλά η απόφαση πλέον εξαρτάται από ένα τεχνικό σύστημα που διαμορφώνει αυτό που βλέπει ο διαιτητής.
Η τεχνολογία του Παγκοσμίου Κυπέλλου της Lenovo έχει σχεδιαστεί για να μειώσει το χάσμα ανάλυσης μεταξύ των πλουσιότερων ομοσπονδιών του ποδοσφαίρου και του υπόλοιπου κόσμου. Δεν καθιστά κάθε ομάδα εξίσου ικανή και δεν καθορίζει τα αποτελέσματα των αγώνων από μόνη της. Ωστόσο, δίνει σε κάθε ομάδα πρόσβαση σε ένα επίπεδο δεδομένων και υπολογιστικής ισχύος που κάποτε ήταν πολύ πιο δύσκολο να επιτευχθεί. Σε ένα τουρνουά που έχει ήδη διαμορφωθεί από ένα μεγαλύτερο πεδίο και στενότερα περιθώρια κέρδους, αυτή η μετατόπιση μπορεί να είναι ένας λόγος για τον οποίο το χάσμα μεταξύ των φαβορί και των αουτσάιντερ φαίνεται μικρότερο από το συνηθισμένο.
Πηγή: Fast Company
Ads
