Αγία Θεοδώρα: Το θαύμα της Αρκαδίας – Το εκκλησάκι με τα 17 δέντρα στη στέγη που αψηφά τον χρόνο και τη λογική
Δεκαεπτά μεγάλα δέντρα ξεπροβάλλουν από τη στέγη του βυζαντινού ναού, ενώ νερό κυλά στα θεμέλιά του, δημιουργώντας μία από τις πιο ξεχωριστές εικόνες της Αρκαδίας
Ρεπορτάζ Βιβή Μαργαρίτη– Φωτογραφίες: Στέλλα Παππά
Η Αγία Θεοδώρα, το μικρό πετρόχτιστο εκκλησάκι της Βάστας Αρκαδίας, κρυμμένο μέσα σε μια καταπράσινη ρεματιά, κάτω από πυκνές φυλλωσιές και δίπλα σε τρεχούμενα νερά, εμφανίζεται ξαφνικά μπροστά στον επισκέπτη. Είναι χαμηλό, λιτό και μικροσκοπικό. Κι όμως, πάνω στη στέγη του υψώνονται μεγάλα δέντρα, με τους κορμούς τους να μοιάζουν σαν να ξεπηδούν μέσα από την πέτρα. Η πρώτη σκέψη είναι σχεδόν αυθόρμητη: Πώς μπορεί ένα τόσο μικρό κτίσμα να αντέχει ένα τέτοιο βάρος;
Τα 17 δέντρα επάνω στη στέγη
Ο ναός είναι μια μικρή μονόκλιτη θολωτή βασιλική, με εξωτερικές διαστάσεις περίπου 6,80 επί 3,50 μέτρα. Στο εσωτερικό του διατηρούνται τμήματα παλαιών τοιχογραφιών, αν και ο χρόνος, η υγρασία και η αιθάλη έχουν αφήσει επάνω τους έντονα τα σημάδια τους. Το εκκλησάκι έχει χαρακτηριστεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο από το 1964.
Εκείνο, όμως, που το έκανε γνωστό σε ολόκληρη την Ελλάδα –και πολύ πέρα από αυτή– είναι τα 17 δέντρα που έχουν αναπτυχθεί επάνω στη στέγη του. Οι κορμοί τους είναι μεγάλοι και οι ρίζες τους δεν είναι εμφανείς στο εσωτερικό του ναού. Τα δέντρα έχουν πλέον γίνει ένα σώμα με το κτίσμα. Ρίζες, πέτρες και τοίχοι μπλέκονται μεταξύ τους, δημιουργώντας μια εικόνα που δύσκολα περιγράφεται και ακόμη δυσκολότερα εξηγείται μόνο με μια ματιά.
Το 1996 πραγματοποιήθηκε γεωφυσική έρευνα με τη χρήση ειδικού εξοπλισμού, προκειμένου να διερευνηθεί η πορεία των ριζών χωρίς να προκληθεί ζημιά στο μνημείο. Τα ευρήματα έδειξαν ότι τμήματα του ριζικού συστήματος ακολουθούν πορεία μέσα από τους τοίχους, αξιοποιώντας κενά και αρμούς της λιθοδομής, ώσπου να φτάσουν στο έδαφος.
Η επιστημονική προσέγγιση εξηγεί την πιθανή διαδρομή των ριζών. Δεν αφαιρεί, όμως, τίποτα από τη δύναμη της εικόνας που αντικρίζει ο επισκέπτης: ένα ταπεινό εκκλησάκι να στέκεται κάτω από ένα ολόκληρο σύμπλεγμα ψηλών δέντρων.
Η παράδοση της Αγίας Θεοδώρας
Σύμφωνα με τη θρησκευτική παράδοση, η Αγία Θεοδώρα μεταμφιέστηκε σε άνδρα και υπηρέτησε ως στρατιώτης. Έπειτα από μια άδικη κατηγορία καταδικάστηκε σε θάνατο, χωρίς να αποκαλύψει την πραγματική της ταυτότητα. Λίγο πριν από το μαρτύριό της λέγεται πως προσευχήθηκε το σώμα της να γίνει ναός, τα μαλλιά της δέντρα και το αίμα της ποτάμι. Για τους πιστούς, τα δέντρα επάνω στη στέγη και το νερό που κυλά κάτω από τον ναό αποτελούν τη συμβολική εκπλήρωση αυτής της προσευχής.
Η μνήμη της Αγίας Θεοδώρας της εν Βάστα τιμάται κάθε χρόνο στις 11 Σεπτεμβρίου, όταν το προσκύνημα υποδέχεται μεγάλο αριθμό πιστών.
Μια μικρή όαση μέσα στην Αρκαδία
Η εμπειρία της επίσκεψης δεν περιορίζεται μόνο στο εκκλησάκι. Ολόκληρο το τοπίο έχει κάτι γαλήνιο. Το νερό περνά ανάμεσα στις πέτρες, οι ξύλινες γέφυρες ενώνουν τις δύο πλευρές της ρεματιάς και τα μεγάλα πλατάνια δημιουργούν φυσική σκιά ακόμη και τις πιο ζεστές ημέρες του καλοκαιριού. Ο ήχος του νερού ακολουθεί τον επισκέπτη παντού. Υπάρχουν παγκάκια για λίγη ξεκούραση, πλακόστρωτα περάσματα, ένα μικρό πωλητήριο του προσκυνήματος και χώροι εστίασης στην ευρύτερη περιοχή.
Αξίζει, πάντως, να μην περιοριστεί κανείς σε μια γρήγορη φωτογραφία. Να περπατήσει λίγο γύρω από τον ναό, να τον παρατηρήσει από όλες τις πλευρές και να δει από κοντά πώς οι κορμοί έχουν ενσωματωθεί στη λιθοδομή. Μόνο τότε αντιλαμβάνεται πραγματικά τη μοναδικότητα του μνημείου.
Πώς φτάνουμε στην Αγία Θεοδώρα
Το προσκύνημα βρίσκεται κοντά στο χωριό Βάστα, στον Δήμο Μεγαλόπολης, κοντά στα όρια Αρκαδίας και Μεσσηνίας. Η πρόσβαση γίνεται οδικώς, ακολουθώντας τις σχετικές πινακίδες προς τον Ναό της Αγίας Θεοδώρας. Η διαδρομή περνά μέσα από ορεινό τοπίο και στο τελευταίο της τμήμα έχει αρκετές στροφές, γι’ αυτό χρειάζεται προσεκτική οδήγηση. Καλό είναι η επίσκεψη να γίνεται με άνεση χρόνου και, αν είναι δυνατόν, εκτός των ωρών αιχμής των μεγάλων θρησκευτικών εορτών.
Είτε το προσεγγίσει κανείς ως τόπο πίστης, είτε ως ένα σπάνιο σημείο συνάντησης της φύσης με την ανθρώπινη δημιουργία, η Αγία Θεοδώρα είναι από εκείνα τα μέρη που δεν περνούν απαρατήρητα. Ένα μικρό εκκλησάκι, δεκαεπτά δέντρα, τρεχούμενο νερό και μια ιστορία που επιβιώνει εδώ και αιώνες. Και τελικά, δεν χρειάζεται να αποφασίσεις αν αυτό που βλέπεις είναι θαύμα ή ένα εντυπωσιακό φυσικό φαινόμενο. Αρκεί να σταθείς για λίγο μπροστά του.
Ads
