Η βελανιδιά που «ανήκει στον εαυτό της» και η παράξενη ιστορία πίσω από τον θρύλο
Σε μια ήσυχη γωνιά της Αθήνας της Τζόρτζια, στις Ηνωμένες Πολιτείες, στέκεται μια λευκή βελανιδιά που δεν τραβά την προσοχή μόνο για το μέγεθος ή την ηλικία της.
Δίπλα της υπάρχει μια πινακίδα που αφηγείται κάτι πολύ πιο παράξενο: ότι το δέντρο δεν ανήκει σε κάποιον άνθρωπο ή οργανισμό, αλλά στον ίδιο του τον εαυτό.
Το αξιοθέατο είναι γνωστό ως Tree That Owns Itself. Πίσω όμως από την ασυνήθιστη ονομασία βρίσκεται μια ιστορία όπου ο θρύλος, τα πραγματικά γεγονότα και η αγάπη μιας ολόκληρης κοινότητας για ένα δέντρο έχουν μπλεχτεί για περισσότερο από έναν αιώνα.
Πώς ένα δέντρο απέκτησε τη φήμη ότι «ανήκει στον εαυτό του»;
Η παλαιότερη γνωστή δημοσιευμένη εκδοχή της ιστορίας εμφανίστηκε σε τοπική εφημερίδα της Athens στις 12 Αυγούστου 1890.
Σύμφωνα με την αφήγηση, ο William H. Jackson, στον οποίο ανήκε η περιοχή, αγαπούσε ιδιαίτερα τη μεγάλη βελανιδιά και ήθελε να εξασφαλίσει ότι κανείς δεν θα την κατέστρεφε στο μέλλον.
Έτσι, φέρεται να παραχώρησε στο ίδιο το δέντρο την «κατοχή» του εαυτού του αλλά και της γης σε ακτίνα οκτώ ποδιών γύρω από τον κορμό του, δηλαδή περίπου 2,4 μέτρων.
Η ιδέα ήταν τόσο ασυνήθιστη ώστε επέζησε για γενιές. Το δέντρο έγινε γνωστό ως Tree That Owns Itself, η βελανιδιά που ανήκει στον εαυτό της.
Υπήρξε πραγματικά το περίφημο έγγραφο;
Εδώ η ιστορία γίνεται πιο ενδιαφέρουσα.
Δεν έχει εντοπιστεί το πρωτότυπο έγγραφο που θα αποδείκνυε ότι η συγκεκριμένη μεταβίβαση πραγματοποιήθηκε ακριβώς όπως περιγράφει ο θρύλος.
Γι’ αυτό και η ιστορία δεν πρέπει να διαβάζεται σαν μια συνηθισμένη υπόθεση ιδιοκτησίας ακινήτου. Ένα δέντρο δεν μπορεί απλώς να εμφανιστεί ως κανονικός ιδιοκτήτης γης με τον ίδιο τρόπο που μπορεί ένας άνθρωπος ή ένας αναγνωρισμένος νομικός φορέας.
Η τοπική παράδοση, ωστόσο, αντιμετώπισε την επιθυμία του Jackson σαν να είχε ισχύ. Και κανείς δεν χρειάστηκε να πάει στα δικαστήρια για να αποδείξει το αντίθετο.
Στην πράξη, η δύναμη της ιστορίας δεν βρίσκεται τόσο στον νόμο όσο στο γεγονός ότι μια ολόκληρη κοινότητα επέλεξε να σεβαστεί την ιδέα της.
Το δέντρο που βλέπουμε σήμερα δεν είναι το αρχικό
Για δεκαετίες, η παλιά λευκή βελανιδιά συνέχισε να βρίσκεται στη γωνία των οδών Dearing και Finley.
Υπολογίζεται ότι είχε ηλικία περίπου 400 ετών όταν, στις 9 Οκτωβρίου 1942, έπεσε έπειτα από ανεμοθύελλα.
Κανονικά αυτό θα μπορούσε να είναι και το τέλος της ιστορίας. Όμως μέχρι τότε η βελανιδιά είχε γίνει κάτι περισσότερο από ένα μεγάλο δέντρο.
Είχε γίνει κομμάτι της ταυτότητας της πόλης.
Πώς εμφανίστηκε η νέα βελανιδιά στο ίδιο σημείο;
Μετά την πτώση του αρχικού δέντρου, μέλη του Junior Ladies Garden Club of Athens αποφάσισαν ότι η ιστορία δεν έπρεπε να τελειώσει.
Η λύση που επέλεξαν είχε ιδιαίτερο συμβολισμό. Αντί να φυτέψουν απλώς οποιαδήποτε άλλη βελανιδιά, χρησιμοποίησαν ένα νεαρό δέντρο που είχε αναπτυχθεί από βελανίδι της αρχικής.
Στις 4 Δεκεμβρίου 1946, το νέο δέντρο φυτεύτηκε στο σημείο όπου βρισκόταν ο παλιός γίγαντας.
Έτσι γεννήθηκε αυτό που συχνά αποκαλείται Son of the Tree That Owns Itself ή «junior» Tree That Owns Itself.
Δεν είναι φυσικά ο ίδιος κορμός που υπήρχε εκεί για αιώνες. Είναι όμως ένας πραγματικός απόγονος του αρχικού δέντρου και συνεχίζει την ίδια τοπική παράδοση.
Ποιος φροντίζει ένα δέντρο που υποτίθεται ότι ανήκει μόνο στον εαυτό του;
Εδώ βρίσκεται ίσως η πιο όμορφη αντίφαση ολόκληρης της ιστορίας.
Το δέντρο θεωρείται συμβολικά ανεξάρτητο, αλλά για να παραμείνει ζωντανό χρειάζεται ανθρώπους.
Το Junior Ladies Garden Club of Athens ανέλαβε για δεκαετίες τη φροντίδα του χώρου και της βελανιδιάς. Το έργο έγινε ένα από τα μακροβιότερα προγράμματα του συλλόγου.
Η προστασία δεν περιορίζεται σε μια παλιά πινακίδα. Ένα μεγάλο δέντρο μέσα σε κατοικημένη περιοχή χρειάζεται παρακολούθηση, καθαρισμό του χώρου και φροντίδα όταν παρουσιάζονται προβλήματα.
Κάπως έτσι, η πραγματική «νομική προστασία» του δέντρου αποδείχθηκε λιγότερο σημαντική από την προστασία που του προσέφεραν οι άνθρωποι γύρω του.
Πού βρίσκεται η περίφημη βελανιδιά;
Το Tree That Owns Itself βρίσκεται στη συμβολή των οδών Dearing και Finley στην Athens της Georgia.
Δεν είναι κρυμμένο σε κάποιο απομονωμένο δάσος ούτε βρίσκεται πίσω από τις πόρτες ενός μουσείου. Στέκεται μέσα σε μια κανονική κατοικημένη γειτονιά, δίπλα σε δρόμους και σπίτια.
Αυτό κάνει το σημείο ακόμη πιο ιδιαίτερο. Ο επισκέπτης δεν βλέπει απλώς ένα ιστορικό αντικείμενο. Βλέπει ένα ζωντανό δέντρο να συνεχίζει να μεγαλώνει μέσα στην καθημερινότητα της πόλης.
Τι λέει η πινακίδα που βρίσκεται δίπλα στο δέντρο;
Η γνωστή επιγραφή αποδίδει στον William H. Jackson την επιθυμία να παραχωρήσει στο δέντρο την πλήρη κατοχή του εαυτού του και της γης γύρω του, λόγω της αγάπης που έτρεφε γι’ αυτό και της επιθυμίας του να προστατευθεί για πάντα.
Η πινακίδα είναι ίσως ο βασικότερος λόγος που ο παλιός θρύλος εξακολουθεί να περνά από γενιά σε γενιά.
Όποιος τη διαβάζει βρίσκεται αμέσως μπροστά στο ίδιο παράδοξο ερώτημα: μπορεί πραγματικά ένα δέντρο να κατέχει τον εαυτό του;
Η αυστηρά νομική απάντηση δεν είναι αυτή που έκανε το σημείο διάσημο. Αυτό που επέζησε είναι η ιστορία.
Γιατί ο θρύλος παραμένει ζωντανός τόσα χρόνια;
Το Tree That Owns Itself συνδυάζει πράγματα που σπάνια βρίσκονται στην ίδια ιστορία.
Υπάρχει πρώτα η εικόνα ενός ανθρώπου που αγαπά ένα δέντρο τόσο πολύ ώστε θέλει να του εξασφαλίσει προστασία ακόμη και μετά τον θάνατό του.
Μετά υπάρχει το μυστήριο. Το πρωτότυπο έγγραφο δεν έχει βρεθεί και η πραγματική νομική του αξία παραμένει διαφορετική από αυτό που υπονοεί η γνωστή ονομασία.
Και τέλος υπάρχει κάτι πολύ πιο χειροπιαστό: όταν το αρχικό δέντρο χάθηκε, οι κάτοικοι δεν άφησαν μαζί του να χαθεί και η ιστορία.
Μεγάλωσαν έναν απόγονό του, τον επέστρεψαν στο ίδιο σημείο και συνέχισαν να τον φροντίζουν.
Τελικά, ανήκει πραγματικά στον εαυτό της;
Αν το ερώτημα εξεταστεί αυστηρά σαν υπόθεση ιδιοκτησίας, η ιστορία δεν είναι τόσο απλή όσο αφήνει να εννοηθεί το όνομα.
Αν όμως τη δει κανείς ως μια τοπική παράδοση που πέρασε από γενιά σε γενιά, τότε η απάντηση είναι πιο ενδιαφέρουσα.
Για τους ανθρώπους της Athens, η βελανιδιά αντιμετωπίζεται εδώ και δεκαετίες σαν να έχει το δικό της μικρό κομμάτι γης.
Η αρχική βελανιδιά χάθηκε το 1942. Ο απόγονός της βρίσκεται στο ίδιο σημείο από το 1946. Και ο θρύλος που καταγράφηκε για πρώτη φορά το 1890 εξακολουθεί να συνοδεύει το δέντρο μέχρι σήμερα.
Ίσως τελικά αυτό να είναι και το πιο παράξενο στοιχείο της ιστορίας: ένα δέντρο δεν χρειάστηκε ποτέ να αποδείξει στο δικαστήριο ότι του ανήκει η γη του. Αρκούσε που μια ολόκληρη πόλη αποφάσισε να φέρεται σαν να του ανήκει.
Ads
