Μαρία Αμαλία Ζαχαρή: «Όλοι μαζί για μια ζωή χωρίς βία»

Πριν από λίγες ημέρες γιορτάσαμε την εθνική επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940. Η συγκεκριμένηεπέτειος έχει ιδιαίτερη αξία για τη Χώρα μας, αλλά και για την ανθρωπότητα διότι υπενθυμίζει τους σημερινούς Δαυίδ, που αγωνίζονται απέναντι στις δυνάμεις που υπονομεύουν τη δημοκρατία, την ελευθερία και τα ανθρώπινα δικαιώματα στο σύγχρονο κόσμο.

  Παρ’  όλα αυτά, ακολούθησαν κι άλλοι πόλεμοι και κάθε μέρα διεξάγονται σε αρκετά σημεία του πλανήτη μας.

Ο Πούτιν, την 21η Σεπτέμβρη 2022, Παγκόσμια Ημέρα για την Ειρήνη, ξεκίνησε πόλεμο ενάντια στην Ουκρανία. 

Στις 7 Οκτωβρίου 2023, ξεκίνησε ένας καινούργιος πόλεμος μεταξύ του Ισραήλ και της Παλαιστίνης και αναζωπυρώθηκαν οι μεταξύ τους διαμάχες.

Μεταξύ των πολιτών του ίδιου κράτους, συμβαίνουν, σχεδόν καθημερινά, διάφορες σωματικές και τρομοκρατικές επιθέσεις, κακοποιητικές συμπεριφορές και συγκρούσεις διαφόρων ειδών. Είναι να αναρωτιέται κανείς, πώς είναι δυνατόν, ο άνθρωπος, το πιο εξελιγμένο όν του πλανήτη, να μην μπορεί να εφεύρει και να θεσπίσει ειρηνικούς τρόπους επίλυσης των διαφορών του, και αντί αυτού, παρά τις προηγούμενες οδυνηρές εμπειρίες, να συνεχίζει τους πολέμους και τις σφαγές; Συζητήσεις και συμφωνίες γίνονται μεταξύ των Κρατών για την ειρήνη, κινήµατα για την ειρήνη, και, παρότι ο πόθος για ειρήνη στον κόσµο είναι έντονος, γιατί, παρ’ όλα αυτά, φαίνεται ότι αυτή δεν είναι εφικτή;  

  Κατά τον Αρούν Γκάντι, εγγονό του Μαχάτμα Γκάντι, που υπήρξε σημαντικός, παγκόσμιος ηγέτης, αντί να αρκούμαστε σε προσευχές και ευχολόγια για το τέλος των πολέμων, η λύση είναι η εκρίζωση της βίας από την κοινωνία, την επικοινωνία και την ανατροφή των παιδιών.

Ο Αρούν Γκάντι, βρέθηκε προσκεκλημένος στο ελληνικό Leading Minds (συνέδριο ηγεσίας που φέρνει τα σπουδαιότερα ελληνικά και διεθνή ονόματα στην Ελλάδα) που διοργανώθηκε τον Φεβρουάριο του 2022 στην Αθήνα. Ο τίτλος της ομιλίας του ήταν «Μη Βία ή Μη Ύπαρξη: Η ανθρωπότητα σε σταυροδρόμι».

Τα βασικά σημεία της ομιλίας του ήταν τα παρακάτω:

Ο υλισμός και η ηθική έχουν αντίστροφη σχέση

Καθώς κοιτάμε τη ζωή μας σήμερα, βλέπουμε ότι ο υλισμός έχει διαφθείρει τα ήθη, την ηθική και τις αξίες μας. Φαίνεται πως, ο υλισμός και η ηθική έχουν αντίστροφη σχέση. Όταν το ένα αυξάνεται, το άλλο μειώνεται.

Βλέπουμε συχνά σήμερα ότι, σε μια υλιστική κοινωνία, τα ήθη συνήθως καταπιέζονται, ξεχνάμε την ηθική ενώ γινόμαστε εμμονικοί με τον υλισμό και με το πώς θα βγάλουμε περισσότερα χρήματα.

Διδάσκουμε στα παιδιά μας ότι πρέπει να είναι επιτυχημένα στη ζωή, μετρώντας την επιτυχία με όρους υλισμού, δηλαδή με το πόσα χρήματα θα βγάζουν, τι αυτοκίνητο θα έχουν και τι σπίτι μπορούν να αγοράσουν.

Είναι ο υλισμός, που έχει προκαλέσει όλες τις συγκρούσεις, διότι οδηγεί στον εγωισμό και την απληστία.

Τότε, δεν έχουμε συμπόνια, δεν έχουμε αγάπη και σεβασμό για τίποτα.

Σκεφτόμαστε μόνο τον εαυτό μας και πώς μπορούμε να πάρουμε το μεγαλύτερο κομμάτι της πίτας. Είναι απαραίτητη η αναζήτηση ισορροπίας ανάμεσα στον υλισμό και την ηθική.

Ειρήνη δεν είναι απουσία πολέμου

Η φιλοσοφία του Γκάντι για τη μη βία δεν αφορά απλώς στην επίλυση συγκρούσεων. Πρόκειται για μια φιλοσοφία, όπου θα πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο σκέψης μας και να μεταμορφώσουμε τη στάση μας ο ένας απέναντι στον άλλο, για να δημιουργήσουμε μια κοινωνία όπου θα μπορούμε να ζούμε σε αρμονία μεταξύ μας.

Όταν ρωτάς τους ανθρώπους τι εννοούν με τον όρο ειρήνη, καταλήγουν στην ιδέα ότι είναι η απουσία πολέμου. Η απουσία του πολέμου δεν είναι απαραίτητα, ειρήνη. Ειρήνη σημαίνει να μηδιαπράττουμε βία.

Η βία κατά της φύσης συνεπάγεται βία κατά της ανθρωπότητας

Στα 12 μου γύριζα από το σχολείο και είχα ένα μολύβι.

Ήταν περίπου 3 ίντσες μήκος και σκέφτηκα ότι άξιζα ένα καλύτερο μολύβι.

– Αυτό είναι πολύ μικρό για να το χρησιμοποιήσω, σκέφτηκα, και χωρίς δεύτερη σκέψη το πέταξα γιατί ήμουν σίγουρος ότι ο παππούς θα μου έδινε ένα νέο μολύβι όταν του το ζητούσα.

– Αλλά εκείνο το βράδυ, όταν συνάντησα τον παππού και του ζήτησα ένα νέο μολύβι αντί να μου δώσει, με υπέβαλε σε πολλές ερωτήσεις, μέχρι που μου είπε να βγω έξω να το ψάξω.

– Του είπα ότι πρέπει να αστειεύεται, ότι είναι ήδη σκοτεινά έξω. Εκείνος μου έδωσε ένα φακό και με έστειλε έξω για να ψάξω αυτό το μολύβι. Όταν τελικά το βρήκα και του το έφερα, είπε:

– Τώρα θέλω να καθίσεις εδώ και να μάθεις δύο πολύ σημαντικά μαθήματα.

Το πρώτο μάθημα είναι ότι ακόμη και όταν φτιάχνουμε ένα απλό πράγμα όπως ένα μολύβι, χρησιμοποιούμε πολλούς από τους φυσικούς πόρους του κόσμου και όταν το πετάμε, πετάμε τους φυσικούς πόρους του κόσμου.

Αυτό είναι βία κατά της φύσης.

Το δεύτερο μάθημα είναι ότι επειδή σε μια εύπορη κοινωνία έχουμε την πολυτέλεια να αγοράζουμε όλα αυτά τα πράγματα άφθονα, καταναλώνουμε υπερβολικά τους πόρους του κόσμου.

Και επειδή τους καταναλώνουμε υπερβολικά, στερούμε από άλλους ανθρώπους αυτούς τους πόρους, αναγκάζοντάς τους να ζουν στη φτώχεια.

Και αυτό είναι βία κατά της ανθρωπότητας.

Η ψυχολογική Βία γεννά τη σωματική Βία

Για να με κάνει να καταλάβω και να ξεχωρίζω καλά τη σωματική από την  ψυχολογική-παθητική βία, κάθε μέρα, πριν πάω για ύπνο, έπρεπε να αναλύω και να εξετάζω όλα όσα συνέβαιναν κατά τη διάρκεια της ημέρας και να τα βάζω κάτω από ένα δέντρο, τη σωματική και την ψυχολογική βία ως δύο κλάδους. 

Σωματική βία είναι οι δολοφονίες, οι ξυλοδαρμοί, οικλωτσιές, οι στρατιωτικές συγκρούσεις και όλα τα πράγματα που θα μπορούσαν να προκαλέσουν σωματική βλάβη.

Το είδος της βίας όπου δεν χρησιμοποιούμε καμία σωματική δύναμη αλλά πληγώνουμε τους ανθρώπους, χαρακτηρίζεται ως ψυχολογική-παθητική βία. Περιλαμβάνει τη φτώχεια, τον κοινωνικό αποκλεισμό, τη διακριτική μεταχείριση, την εκμετάλλευση και τις υποβαθμισμένες σχέσεις.Για παράδειγμα, σε μια κοινωνία που υπάρχουνκοινωνικές ανισορροπίες και αδικίες θα υπάρξουν εξεγέρσεις ή ακόμη και πόλεμοι.

Για να προσδιορίσω την ψυχολογική βία, έκανα στον εαυτό μου την απλή ερώτηση, αν κάποιος μου το κάνει αυτό, θα με πληγώσει ή θα με βοηθήσει;

Και αν κατέληγα στο συμπέρασμα ότι θα με πληγώσει, τότε αυτό θα ήταν ψυχολογική βία.

Όταν άρχισα να κάνω αυτή την ενδοσκόπηση, έμεινα έκπληκτος που μέσα σε λίγους μήνες μπόρεσα να γεμίσω ολόκληρο τον τοίχο στο δωμάτιό μου με πράξεις ψυχολογικής βίας.

Τότε ήταν που ο παππούς μου εξήγησε τη σχέση μεταξύ των δύο.

Είπε, διαπράττεται ψυχολογική βία όλη την ώρα, κάθε μέρα, συνειδητά και ασυνείδητα, και αυτό προκαλεί θυμό στο θύμα.

Και το θύμα στη συνέχεια καταφεύγει σε σωματική βία για να δικαιωθεί.

Είναι λοιπόν η ψυχολογική βία που τροφοδοτεί τη φωτιά της σωματικής βίας.

Άρα, θα επιτύχουμε την ειρήνη στον κόσμο όταν εξαλείψουμε τη σωματική βία στην κοινωνία, αλλά και την ψυχολογική βία που ασκούμε ο ένας στον άλλο.

Οι 4 αρχές της οικοδόμησης των σχέσεων

– Οι ιδανικές σχέσεις χτίζονται στις τέσσερις αρχές του σεβασμού, της κατανόησης, της αποδοχής και της εκτίμησης.

Οι σχέσεις μας σήμερα, βασίζονται στο προσωπικό συμφέρον.

– Δεν είμαστε ανεξάρτητα άτομα.

Είμαστε αλληλεξαρτώμενοι, και αλληλένδετοι όχι μόνο ως άνθρωποι αλλά με όλη τη φύση και τη δημιουργία.

– Είμαστε στη γη για ένα σκοπό.

Ο καθένας από εμάς, πρέπει να κάνει αυτόν τον κόσμο λίγο καλύτερο από ό,τι τον είχε βρει. Και αν όλοι μας εργαστούμε γι’  αυτό, μπορεί τελικά να γίνει ένα καλύτερο μέρος.

– Να βλέπουμε τους άλλους ως ανθρώπινα όντα.

Δυστυχώς βάζουμε θρησκευτικές, φιλοσοφικές, κοινωνικές, πολιτισμικές, εθνικές ετικέτες, με αποτέλεσμα να ξεχνάμε ότι από πίσω τους κρύβονται άνθρωποι.

Κάποιος είναι Ινδός ή Έλληνας ή Αμερικανός ή είναι Χριστιανός ή Ινδουιστής, πάντα υπάρχει κάποια ταμπέλα με την οποία ταυτιζόμαστε. Όμως, όλοι είναι άνθρωποι.

Συμπέρασμα

Αυτές είναι λοιπόν οι αρχές πάνω στις οποίες χτίζονται οι σχέσεις σε μια μη βίαιη κοινωνία. Όλοι έχουμε έναν ρόλο να παίξουμε στην προώθηση της ειρήνης.  Άλλωστε ο πόλεμος και η βία δεν είναι φυσικά χαρακτηριστικά των ανθρώπων. 

Ας αλλάξουμε τον τρόπο που σκεφτόμαστε, αςδιδαχθούμε να συμβιώνουμε ειρηνικά και είθε να ξεπερνάμε τις διαφορές μας με διάλογο και κατανόηση.

Αντί να πολεμάμε ο ένας τον άλλον, ας εργαστούμεγια τη δημιουργία ισότητας στην κοινωνία μας, αςνικήσουμε τους αληθινούς εχθρούς μας: τορατσισμό, τη φτώχεια, την ανισότητα, τις συγκρούσεις, την κλιματική κρίση.

Μαρία Αμαλία ΙωανΖαχαρή, καθηγήτρια Βιολογίας, MSc στις «Επιστήμες της Αγωγής».

E-mailmzachari1@gmail.com

ΠΗΓΕΣ

https://enallaktikidrasi.com/2023/10/pathitiki-via-fysiki-via-gandhi/

https://www.un.org/en/observances/international-day-peace